<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X53n0857"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 857 因明入正理论集解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 857 因明入正理论集解</title> <author>明 王肯堂集释</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">53</idno>.<idno type="no">857</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">因明入正理论集解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB02133"> <charName>CBETA CHARACTER CB02133</charName> <mapping cb:dec="985173" type="PUA">U+F0855</mapping> <mapping type="unicode">U+2E214</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[糸*系]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08073"> <charName>CBETA CHARACTER CB08073</charName> <mapping cb:dec="991113" type="PUA">U+F1F89</mapping> <mapping type="unicode">U+23140</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>旨</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[〦/日]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-11-28T08:16:05"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0917c" n="0917c"/> <lb ed="X" n="0917c01"/> <lb ed="X" n="0917c02"/> <lb ed="X" n="0917c03"/> <lb ed="X" n="0917c04"/> <lb ed="X" n="0917c05"/> <lb ed="X" n="0917c06"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 857-A 因明入正理论集解自序</cb:mulu><head>No. 857-A <lb ed="X" n="0917c07"/><lb ed="R087" n="0105a01"/> 因明入正理论集解自序</head> <lb ed="X" n="0917c08"/><lb ed="R087" n="0105a02"/><p xml:id="pX53p0917c0801">万历乙酉仲秋。余与董玄宰。侍紫柏大师于金陵之 <lb ed="X" n="0917c09"/><lb ed="R087" n="0105a03"/>摄山中。日相与纵谈无生。且谓枯坐默照为邪禅。非 <lb ed="X" n="0917c10"/><lb ed="R087" n="0105a04"/>深泛教海不可。一日于素庵法师阁上。得一小梵册。 <lb ed="X" n="0917c11"/><lb ed="R087" n="0105a05"/>有喜色。手授余二人曰。若欲深泛教海。则此其舟航 <lb ed="X" n="0917c12"/><lb ed="R087" n="0105a06"/>维楫乎。观之则因明入正理论也。余二人茫不知所 <lb ed="X" n="0917c13"/><lb ed="R087" n="0105a07"/>谓。素庵之嗣幻斋。自言昔尝讲演。师令为余二人解 <lb ed="X" n="0917c14"/><lb ed="R087" n="0105a08"/>说。迄不能明。玄宰蹙頞弃去。余手录一纸。略为科判。 <lb ed="X" n="0917c15"/><lb ed="R087" n="0105a09"/>藏之巾笥。岁暮计偕入都门。偕于中甫。访密藏禅师 <lb ed="X" n="0917c16"/><lb ed="R087" n="0105a10"/>于僧舍。见几上有书。漫开视。乃解此论者。问之知为 <lb ed="X" n="0917c17"/><lb ed="R087" n="0105a11"/>幻居法师笔。因嘱中甫。为录一本。暇时读之。虽晢于 <lb ed="X" n="0917c18"/><lb ed="R087" n="0105a12"/>幻斋。而汶汶犹故也。自後每逢讲肆。必首叩此论。佥 <lb ed="X" n="0917c19"/><lb ed="R087" n="0105a13"/>曰。此论自奘师以来。称最奥难晓。况古疏抄亡失。讲 <lb ed="X" n="0917c20"/><lb ed="R087" n="0105a14"/>下又无传派。今欲臆决良难。余遂不复。措意久矣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0917c2001" n="0917c2001"/><anchor xml:id="beg0917c2001" n="0917c2001"/>己<anchor xml:id="end0917c2001"/> <lb ed="X" n="0917c21"/><lb ed="R087" n="0105a15"/>酉夏。余在南曹。于同年。何矩所斋中见狮子窝澄法 <lb ed="X" n="0917c22"/><lb ed="R087" n="0105a16"/>师解。似又晢于幻居。而義滋浅狭。意颇少之。壬子夏。 <lb ed="X" n="0917c23"/><lb ed="R087" n="0105a17"/>蕴璞法师结制余拙隐园中。出此论解。见示。余伏枕 <lb ed="X" n="0917c24"/><lb ed="R087" n="0105a18"/>无所用心。因得从容读之。开卷暸然。具有定见。非馀 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0918a" n="0918a"/> <lb ed="X" n="0918a01"/><lb ed="R087" n="0105b01"/>揣摩依傍者比也。至以龙树论与淸凉永明所引因 <lb ed="X" n="0918a02"/><lb ed="R087" n="0105b02"/>明疏抄语。参互考订。则所抵牾亦复有之。于是昼而 <lb ed="X" n="0918a03"/><lb ed="R087" n="0105b03"/>考夜而思。研究不辍。寝食俱忘。如坐暗室。久而渐明。 <lb ed="X" n="0918a04"/><lb ed="R087" n="0105b04"/>今则了了尽见室中诸物。乃至针缕亦无所眩矣。因 <lb ed="X" n="0918a05"/><lb ed="R087" n="0105b05"/>採集诸论有关者。及三家註疏之合者。重为解释一 <lb ed="X" n="0918a06"/><lb ed="R087" n="0105b06"/>过。始于五月十一日。成于是月二十日。呜呼此论不 <lb ed="X" n="0918a07"/><lb ed="R087" n="0105b07"/>过立破之规矩耳。非有微言奥義待悟而明者也。况 <lb ed="X" n="0918a08"/><lb ed="R087" n="0105b08"/>古疏抄虽不可考见。而颇散见于诸处。收合馀烬。犹 <lb ed="X" n="0918a09"/><lb ed="R087" n="0105b09"/>足发明。况其间一字一句具有来历。亦散见诸论中。 <lb ed="X" n="0918a10"/><lb ed="R087" n="0105b10"/>何至以臆决哉。学此论者。非失传之患。患不深思博 <lb ed="X" n="0918a11"/><lb ed="R087" n="0105b11"/>究耳。余以措大。白首逃禅。况今久病。其于此论。如管 <lb ed="X" n="0918a12"/><lb ed="R087" n="0105b12"/>窥天而蠡测海。岂敢自谓能深思博究。所为谆谆若 <lb ed="X" n="0918a13"/><lb ed="R087" n="0105b13"/>此者。正自量无能。而重有望于诸师。不安于其所<anchor xml:id="nkr_note_add_0918a1301" n="0918a1301"/><anchor xml:id="beg0918a1301" n="0918a1301"/>已<anchor xml:id="end0918a1301"/> <lb ed="X" n="0918a14"/><lb ed="R087" n="0105b14"/>至。而益勉其所未至也。中所引用。成说为多。故名集 <lb ed="X" n="0918a15"/><lb ed="R087" n="0105b15"/>解。表非<anchor xml:id="nkr_note_add_0918a1501" n="0918a1501"/><anchor xml:id="beg0918a1501" n="0918a1501"/>己<anchor xml:id="end0918a1501"/>见。间有指他非。以明<anchor xml:id="nkr_note_add_0918a1502" n="0918a1502"/><anchor xml:id="beg0918a1502" n="0918a1502"/>己<anchor xml:id="end0918a1502"/>是者。盖有不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0918a1503" n="0918a1503"/><anchor xml:id="beg0918a1503" n="0918a1503"/>已<anchor xml:id="end0918a1503"/> <lb ed="X" n="0918a16"/><lb ed="R087" n="0105b16"/>焉。众言淆乱。学者伥伥焉。眩于所从。如见迷途者。方 <lb ed="X" n="0918a17"/><lb ed="R087" n="0105b17"/>从人问津。而初告者。又非是忍不明言。其非是导之 <lb ed="X" n="0918a18"/><lb ed="R087" n="0105b18"/>正途。乃坐视其迷耶。昔奘师之未至西天也。文殊警 <lb ed="X" n="0918a19"/><lb ed="R087" n="0106a01"/>止戒贤之自裁。以待其至。其未还也。复警之使速还。 <lb ed="X" n="0918a20"/><lb ed="R087" n="0106a02"/>可见此方与此一宗。有大因缘。晦而复明。绝而复续。 <lb ed="X" n="0918a21"/><lb ed="R087" n="0106a03"/>正在今日。吾辈不可不强自力。凡预此宗者。皆他日 <lb ed="X" n="0918a22"/><lb ed="R087" n="0106a04"/>龙华一会之人。非则相与共斥之。是则相与共遵之。 <lb ed="X" n="0918a23"/><lb ed="R087" n="0106a05"/>无分尔我。无较短长。而又不可以大家打哄。护痛惜 <lb ed="X" n="0918a24"/><lb ed="R087" n="0106a06"/>情。为无尔我短长。不然且有自误误人之咎。三涂恶 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0918b" n="0918b"/> <lb ed="X" n="0918b01"/><lb ed="R087" n="0106a07"/>报且不能免。况可作见慈氏之羔雉乎。此语不真。此 <lb ed="X" n="0918b02"/><lb ed="R087" n="0106a08"/>舌当拔。</p> <lb ed="X" n="0918b03"/><lb ed="R087" n="0106a09"/><p xml:id="pX53p0918b0301">万历四十年岁次壬子夏至前一日念西居士王肯 <lb ed="X" n="0918b04"/><lb ed="R087" n="0106a10"/>堂力疾书</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918b05"/> <lb ed="X" n="0918b06"/> <lb ed="X" n="0918b07"/> <lb ed="X" n="0918b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">因明入正理论集解</cb:mulu> <lb ed="X" n="0918b09"/><cb:docNumber>No. 857</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0918b10"/><lb ed="R087" n="0106b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>因明入正理论</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0918b11"/> <lb ed="X" n="0918b12"/><lb ed="R087" n="0106b02"/><byline cb:type="author">金壇 王肯堂 集释</byline> <lb ed="X" n="0918b13"/><lb ed="R087" n="0106b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0918b1301">△科文分四。初释题。</p><p xml:id="pX53p0918b1309" cb:place="inline">因明者。地持论云。菩萨求 <lb ed="X" n="0918b14"/><lb ed="R087" n="0106b04"/>法。当于何求。当于一切五明处求。云何五明处。谓 <lb ed="X" n="0918b15"/><lb ed="R087" n="0106b05"/>内明处。医方明处。因明处。声明处。工业明处。详具 <lb ed="X" n="0918b16"/><lb ed="R087" n="0106b06"/>瑜伽师地论本地分中闻所成地。其解因明处云。 <lb ed="X" n="0918b17"/><lb ed="R087" n="0106b07"/>谓于观察義中诸所有事。所建立法。名观察義。能 <lb ed="X" n="0918b18"/><lb ed="R087" n="0106b08"/>随顺法。名诸所有事。诸所有事。即是因明。为因照 <lb ed="X" n="0918b19"/><lb ed="R087" n="0106b09"/>明观察義故。又说此中略有七种。一论体性。二论 <lb ed="X" n="0918b20"/><lb ed="R087" n="0106b10"/>处所。三论所依。四论莊严。五论堕负。六论出離。七 <lb ed="X" n="0918b21"/><lb ed="R087" n="0106b11"/>论多所作法。今此论中八门二益。即七种中论所 <lb ed="X" n="0918b22"/><lb ed="R087" n="0106b12"/>依一种也。而体性等六种<anchor xml:id="nkr_note_add_0918b2201" n="0918b2201"/><anchor xml:id="beg0918b2201" n="0918b2201"/>已<anchor xml:id="end0918b2201"/>在其中矣。因明能入。 <lb ed="X" n="0918b23"/><lb ed="R087" n="0106b13"/>正理所入。入者能所契合解证相应之谓也。因有 <lb ed="X" n="0918b24"/><lb ed="R087" n="0106b14"/>二种。谓生因。了因。生因如种生芽。了因如灯照物。 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0918c" n="0918c"/> <lb ed="X" n="0918c01"/><lb ed="R087" n="0106b15"/>然此二因。各有三种。生因三者。一言生因。二智生 <lb ed="X" n="0918c02"/><lb ed="R087" n="0106b16"/>因。三義生因。了因三者。一智了因。二言了因。三義 <lb ed="X" n="0918c03"/><lb ed="R087" n="0106b17"/>了因。因具三相。名为正因。明即正智。通乎因果。因 <lb ed="X" n="0918c04"/><lb ed="R087" n="0106b18"/>智即始量度者。果智即终决了者。正理者。谓世出 <lb ed="X" n="0918c05"/><lb ed="R087" n="0107a01"/>世法真俗二谛各有自然当然之理。離诸邪倒。故 <lb ed="X" n="0918c06"/><lb ed="R087" n="0107a02"/>名为正。如以初三摄眼所不摄为因。成立色定不 <lb ed="X" n="0918c07"/><lb ed="R087" n="0107a03"/>離眼识。三相无缺。便显唯识正理<note place="inline">量云。真故极成色是有法。定不 <lb ed="X" n="0918c08"/><lb ed="R087" n="0107a04"/>離眼识宗。因云。自许初三摄。眼所不摄故。同喩如眼识。释见後文</note>。以缘生为因。成 <lb ed="X" n="0918c09"/><lb ed="R087" n="0107a05"/>立有为空无性宗。便显有为正理<note place="inline">量云。有为是有法。定空无性是 <lb ed="X" n="0918c10"/><lb ed="R087" n="0107a06"/>宗。因云。从缘生故。同喩云如幻法。幻法从缘生。幻法空无性。有为从缘生。有为空无性</note>。以不 <lb ed="X" n="0918c11"/><lb ed="R087" n="0107a07"/>起为因。成立无为非实有。便显无为正理<note place="inline">量云。无为是有 <lb ed="X" n="0918c12"/><lb ed="R087" n="0107a08"/>法。定无实故。是宗法。因云。不起故。同喩云。如空花。空花无有起。空花无有实。无为无有起。无为亦无实。□出 <lb ed="X" n="0918c13"/><lb ed="R087" n="0107a09"/>大乘掌珍论一论唯释此二种比量</note>。是皆由因发明。得入正理。故曰 <lb ed="X" n="0918c14"/><lb ed="R087" n="0107a10"/>因明入正理也。量有三支独曰因明者。因有力故。 <lb ed="X" n="0918c15"/><lb ed="R087" n="0107a11"/>宗非因不显。喩非因不立故。因中三相。遍是宗法。 <lb ed="X" n="0918c16"/><lb ed="R087" n="0107a12"/>则摄宗也。同品定有。异品遍无。则摄喩也。又此三 <lb ed="X" n="0918c17"/><lb ed="R087" n="0107a13"/>支。若望所生智果。总名为因。故後文云。由彼为因。 <lb ed="X" n="0918c18"/><lb ed="R087" n="0107a14"/>于所比義。有正智生。故知擧因。三支备矣。古疏问。 <lb ed="X" n="0918c19"/><lb ed="R087" n="0107a15"/>夫论立量。三支圆满。果明不擧。独唱因明。答。有二 <lb ed="X" n="0918c20"/><lb ed="R087" n="0107a16"/>解。一者。对敌申量。即能立三支具足。敌者起智所 <lb ed="X" n="0918c21"/><lb ed="R087" n="0107a17"/>由。幷得称因。所生敌者。即号为明。理智合擧。故说 <lb ed="X" n="0918c22"/><lb ed="R087" n="0107a18"/>因明。二者。就比量中。有许未许。为成未许。必有能 <lb ed="X" n="0918c23"/><lb ed="R087" n="0107b01"/>成。即能成是因。所成是果。宗由因显。義得分明。此 <lb ed="X" n="0918c24"/><lb ed="R087" n="0107b02"/>即因果双彰。理无违妨。慈恩大师云。因明论者。元 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0919a" n="0919a"/> <lb ed="X" n="0919a01"/><lb ed="R087" n="0107b03"/>唯<persName>佛</persName>说。文廣義散。备在众经。劫初足目。创标真似。 <lb ed="X" n="0919a02"/><lb ed="R087" n="0107b04"/>爰曁<name role="" type="person">世亲</name>。再陈轨式。虽纪纲<anchor xml:id="nkr_note_add_0919a0201" n="0919a0201"/><anchor xml:id="beg0919a0201" n="0919a0201"/>已<anchor xml:id="end0919a0201"/>列。而幽致未分。故 <lb ed="X" n="0919a03"/><lb ed="R087" n="0107b05"/>使宾主对扬。犹疑立破之则。有陈那菩萨者。贤劫 <lb ed="X" n="0919a04"/><lb ed="R087" n="0107b06"/>千<persName>佛</persName>之一<persName>佛</persName>也。匿迹巖薮。栖峦等持。观述作之利 <lb ed="X" n="0919a05"/><lb ed="R087" n="0107b07"/>害。审文義之繁约。于时巖谷振吼。雲霞变彩。山神 <lb ed="X" n="0919a06"/><lb ed="R087" n="0107b08"/>捧菩萨足高数百尺。唱言。<persName>佛</persName>说因明。玄妙难究。如 <lb ed="X" n="0919a07"/><lb ed="R087" n="0107b09"/>来灭後。大義沦绝。今幸福智攸邈。深达圣旨。因明 <lb ed="X" n="0919a08"/><lb ed="R087" n="0107b10"/>论道。愿请重弘。菩萨乃放神光。照烛機感。时彼南 <lb ed="X" n="0919a09"/><lb ed="R087" n="0107b11"/>印度按达罗国王。见放光明。疑入金刚喩定。请证 <lb ed="X" n="0919a10"/><lb ed="R087" n="0107b12"/>无学果。菩萨曰。入定观察。将释深经。心期大觉。非 <lb ed="X" n="0919a11"/><lb ed="R087" n="0107b13"/>愿小果。王言。无学果者。诸圣攸仰。请尊速证。菩萨 <lb ed="X" n="0919a12"/><lb ed="R087" n="0107b14"/>抚之。欲遂王请。<name role="" type="person">妙吉祥</name>菩萨因弹指警曰。何捨大 <lb ed="X" n="0919a13"/><lb ed="R087" n="0107b15"/>心。方兴小志。为廣利益者。当转慈氏所说瑜伽。匡 <lb ed="X" n="0919a14"/><lb ed="R087" n="0107b16"/>正颓纲。可制因明。重成规矩。陈那敬受指诲。奉以 <lb ed="X" n="0919a15"/><lb ed="R087" n="0107b17"/>周旋。于是覃思研精。乃作因明正理门论。正理者。 <lb ed="X" n="0919a16"/><lb ed="R087" n="0107b18"/>诸法本真之体義。门者。权衡照解之所由。據此。则 <lb ed="X" n="0919a17"/><lb ed="R087" n="0108a01"/>似此论为能入。陈那论为所入也。藏中有因明正 <lb ed="X" n="0919a18"/><lb ed="R087" n="0108a02"/>理门论两译。乃大域龙树菩萨造。而陈那之论莫 <lb ed="X" n="0919a19"/><lb ed="R087" n="0108a03"/>可考见矣。</p><p xml:id="pX53p0919a1905" cb:place="inline">△次论主。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919a20"/><lb ed="R087" n="0108a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0919a2001"><name role="" type="person">商羯罗</name>主菩萨造</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919a21"/><lb ed="R087" n="0108a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0919a2101"><name role="" type="person">商羯罗</name>主。未见的翻。後序云。奥有天主<anchor xml:id="nkr_note_add_0919a2101" n="0919a2101"/><anchor xml:id="beg0919a2101" n="0919a2101"/>菩<anchor xml:id="end0919a2101"/>萨。今释 <lb ed="X" n="0919a22"/><lb ed="R087" n="0108a06"/>者遂以<name role="" type="person">商羯罗</name>为天字。然天之梵语。自曰提婆。或 <lb ed="X" n="0919a23"/><lb ed="R087" n="0108a07"/>应四字皆梵语耳。菩萨。具云菩提萨埵。此云觉有 <lb ed="X" n="0919a24"/><lb ed="R087" n="0108a08"/>情。悲智双运自他俱利之称也。</p><p xml:id="pX53p0919a2413" cb:place="inline">△三译人。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0919b" n="0919b"/> <lb ed="X" n="0919b01"/><lb ed="R087" n="0108a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0919b0101">唐三藏法师<name role="" type="person">玄奘</name>奉诏译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919b02"/><lb ed="R087" n="0108a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0919b0201"><name role="" type="person">唐高祖</name>皇帝李渊。为太原留守。进封唐公。後有天 <lb ed="X" n="0919b03"/><lb ed="R087" n="0108a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0919b0301" n="0919b0301"/><anchor xml:id="beg0919b0301" n="0919b0301"/>下<anchor xml:id="end0919b0301"/>。遂为国号。三藏者。经。律。论也。法师行迹。具慈恩 <lb ed="X" n="0919b04"/><lb ed="R087" n="0108a12"/>传。得此论与翻译本末。则後序备矣。</p><p xml:id="pX53p0919b0415" cb:place="inline">△四正文四。 <lb ed="X" n="0919b05"/><lb ed="R087" n="0108a13"/>初颂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919b06"/><lb ed="R087" n="0108a14"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX53p0919b0601"><l>能立与能破</l><l>及似唯悟他</l><l>现量与比量</l> <lb ed="X" n="0919b07"/><lb ed="R087" n="0108a15"/><l>及似唯自悟</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0919b08"/><lb ed="R087" n="0108a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0919b0801">此之一偈。总有八義。一真能立<note place="inline">此标名。下释義</note>。谓对敌伸 <lb ed="X" n="0919b09"/><lb ed="R087" n="0108a17"/>量<note place="inline">释上能立二字</note>。三分圆明<note place="inline">圆谓不缺。明谓不谬。此释真字</note>。开晓于他故 <lb ed="X" n="0919b10"/><lb ed="R087" n="0108a18"/><note place="inline">由所立真故。即能生他智果。下反此可知</note>。二真能破。谓斥他支量。非圆 <lb ed="X" n="0919b11"/><lb ed="R087" n="0108b01"/>有谬。示悟于主故。三似能立。谓对敌伸量。三分阙 <lb ed="X" n="0919b12"/><lb ed="R087" n="0108b02"/>谬。非晓于敌故。四似能破。谓妄斥他量。非圆有谬。 <lb ed="X" n="0919b13"/><lb ed="R087" n="0108b03"/>不悟于主故五真现量。谓于色等義。有正智生。自 <lb ed="X" n="0919b14"/><lb ed="R087" n="0108b04"/>相处转故<note place="inline">无分别智。得境自性</note>。六真比量。谓藉众相。而观于 <lb ed="X" n="0919b15"/><lb ed="R087" n="0108b05"/>義<note place="inline">如见烟知火</note>。相应智起故。七似现量。谓有分别智。于 <lb ed="X" n="0919b16"/><lb ed="R087" n="0108b06"/>義异转<note place="inline">不称实境而知故</note>。了甁衣等故<note place="inline">甁衣假合。非真现量境</note>。八似 <lb ed="X" n="0919b17"/><lb ed="R087" n="0108b07"/>比量。谓以似因智。于所比義。相违。解起故。悟他。自 <lb ed="X" n="0919b18"/><lb ed="R087" n="0108b08"/>悟。即二益也。悟他者。由能立破。皆能启他未了義 <lb ed="X" n="0919b19"/><lb ed="R087" n="0108b09"/>故。自悟者。由现比量能引有无分别二智故。自悟 <lb ed="X" n="0919b20"/><lb ed="R087" n="0108b10"/>悟他。似亦例尔。</p><p xml:id="pX53p0919b2007" cb:place="inline">△次论释颂八。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919b21"/><lb ed="R087" n="0108b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0919b2101">如是总摄诸论要義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919b22"/><lb ed="R087" n="0108b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0919b2201">谓此一偈。摄尽诸论之中要義。以论虽多。不出八 <lb ed="X" n="0919b23"/><lb ed="R087" n="0108b13"/>门二益立破之规矩也。</p><p xml:id="pX53p0919b2310" cb:place="inline">△八中初真能立门二。先 <lb ed="X" n="0919b24"/><lb ed="R087" n="0108b14"/>总示三支。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0919c" n="0919c"/> <lb ed="X" n="0919c01"/><lb ed="R087" n="0108b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0919c0101">此中宗等多言。名为能立。由宗因喩多言。开示诸有 <lb ed="X" n="0919c02"/><lb ed="R087" n="0108b16"/>问者未了義故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919c03"/><lb ed="R087" n="0108b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0919c0301">言此中者。起论端義。或简持義。是宗等中。故名此 <lb ed="X" n="0919c04"/><lb ed="R087" n="0108b18"/>中。简谓简他。持谓持自。拣非他论。持此论中所应 <lb ed="X" n="0919c05"/><lb ed="R087" n="0109a01"/>说也。初句。擧法标名。宗等。等馀因喩。能立有二。一 <lb ed="X" n="0919c06"/><lb ed="R087" n="0109a02"/>三支为能立。对问者得名。二因喩为能立。对宗得 <lb ed="X" n="0919c07"/><lb ed="R087" n="0109a03"/>名。今即前義也。故结云。如是三分。说名能立。由宗 <lb ed="X" n="0919c08"/><lb ed="R087" n="0109a04"/>下。释成。以对问者。说名能立。开示未了。即悟他也。</p> <lb ed="X" n="0919c09"/><lb ed="R087" n="0109a05"/><p xml:id="pX53p0919c0901">△後别开三支四。初宗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919c10"/><lb ed="R087" n="0109a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0919c1001">此中宗者。谓极成有法。极成能别。差别性故。随自乐 <lb ed="X" n="0919c11"/><lb ed="R087" n="0109a07"/>为所成立性。是名为宗。如有成立声是无常。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0919c12"/><lb ed="R087" n="0109a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0919c1201">此中。真能立中也。宗有二训。所宗名宗。主也。能宗 <lb ed="X" n="0919c13"/><lb ed="R087" n="0109a09"/>名宗。尙也。随自爱乐所崇尙義。以为其主。启悟于 <lb ed="X" n="0919c14"/><lb ed="R087" n="0109a10"/>他。故名为宗。宗有依有体。极成有法。前陈宗依也。 <lb ed="X" n="0919c15"/><lb ed="R087" n="0109a11"/>极成能别。後陈宗体也。宗体所依。故名宗依。宗体 <lb ed="X" n="0919c16"/><lb ed="R087" n="0109a12"/>为能别。则宗依为所别矣。言有法者。如色声等。有 <lb ed="X" n="0919c17"/><lb ed="R087" n="0109a13"/>体当情。故名有法。言极成者。此能所别。须要立敌 <lb ed="X" n="0919c18"/><lb ed="R087" n="0109a14"/>两家共许。方曰极成。问。立敌共诤。名为宗体。何要 <lb ed="X" n="0919c19"/><lb ed="R087" n="0109a15"/>共许方极成耶。答。一开口时。便被敌者遮曰。世间 <lb ed="X" n="0919c20"/><lb ed="R087" n="0109a16"/>本无如是道理。何用诤为。则立義不成矣。故先泯 <lb ed="X" n="0919c21"/><lb ed="R087" n="0109a17"/>诤之迹以为入诤之路耳。如唐三藏立唯识量云。 <lb ed="X" n="0919c22"/><lb ed="R087" n="0109a18"/>真故极成色。是有法。此极成言。即简自他两般不 <lb ed="X" n="0919c23"/><lb ed="R087" n="0109b01"/>极成色。诸小乘说最後身菩萨染汚诸色。一切<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0919c24"/><lb ed="R087" n="0109b02"/>有漏之色。大乘不许有故。此是他法自不许者。若 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0920a" n="0920a"/> <lb ed="X" n="0920a01"/><lb ed="R087" n="0109b03"/>立为唯识。便犯一分自所别不极成。亦有一分违 <lb ed="X" n="0920a02"/><lb ed="R087" n="0109b04"/>宗之失。大乘宗说十方<persName>佛</persName>色。及<persName>佛</persName>无漏色。小乘不 <lb ed="X" n="0920a03"/><lb ed="R087" n="0109b05"/>许有故。此是自法他不许者。若立为唯识。便犯他 <lb ed="X" n="0920a04"/><lb ed="R087" n="0109b06"/>一分所别不成。其此二因。皆有随一一分所依不 <lb ed="X" n="0920a05"/><lb ed="R087" n="0109b07"/>成。说极成言。为简于此。今者立二所馀两家共许 <lb ed="X" n="0920a06"/><lb ed="R087" n="0109b08"/>诸色为唯识故。宗後陈言定不離眼识。是极成能 <lb ed="X" n="0920a07"/><lb ed="R087" n="0109b09"/>别。问。小乘既不许色不離眼识。何不犯能别不极 <lb ed="X" n="0920a08"/><lb ed="R087" n="0109b10"/>成过耶。答。今此是有法宗依。但他宗中有不離義 <lb ed="X" n="0920a09"/><lb ed="R087" n="0109b11"/>便得。以小乘许眼识缘色亲取其体有不離義。兼 <lb ed="X" n="0920a10"/><lb ed="R087" n="0109b12"/>许眼识当体亦不離眼识。故无能别不极成过。问。 <lb ed="X" n="0920a11"/><lb ed="R087" n="0109b13"/>既共许有。岂无相符过耶。答。大乘但许境不離心。 <lb ed="X" n="0920a12"/><lb ed="R087" n="0109b14"/>外无实境若前陈後陈和合为宗了。立者即许。敌 <lb ed="X" n="0920a13"/><lb ed="R087" n="0109b15"/>者不许。立敌共诤。名为宗体。故无相符之过。此中 <lb ed="X" n="0920a14"/><lb ed="R087" n="0109b16"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0920a1401" n="0920a1401"/><anchor xml:id="beg0920a1401" n="0920a1401"/>但<anchor xml:id="end0920a1401"/>诤言陈耳。未推意许也。差别性故者。谓宗依宗 <lb ed="X" n="0920a15"/><lb ed="R087" n="0109b17"/>体之上。有此种种差别性故。所以定须置极成言 <lb ed="X" n="0920a16"/><lb ed="R087" n="0109b18"/>以拣别之。方不犯似立宗中相违五过不极成四 <lb ed="X" n="0920a17"/><lb ed="R087" n="0110a01"/>过也。随自乐三句。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0920a1701" n="0920a1701"/><anchor xml:id="beg0920a1701" n="0920a1701"/>已<anchor xml:id="end0920a1701"/>释讫。对因能成。故名所成。 <lb ed="X" n="0920a18"/><lb ed="R087" n="0110a02"/>如有成立声是无常。立宗式也。九种宗法。皆以声 <lb ed="X" n="0920a19"/><lb ed="R087" n="0110a03"/>为有法者。声体微妙。不在四微之数。四大于四微。 <lb ed="X" n="0920a20"/><lb ed="R087" n="0110a04"/>有具不具。唯声皆具。故或计常。或计无常。夫常与 <lb ed="X" n="0920a21"/><lb ed="R087" n="0110a05"/>无常。皆为边见。而此以无常立为宗式。至後出过 <lb ed="X" n="0920a22"/><lb ed="R087" n="0110a06"/>屡擧常宗。盖有意焉。常住事勝。众生欣乐。多生耽 <lb ed="X" n="0920a23"/><lb ed="R087" n="0110a07"/>著。无常事劣。能引诸苦。易生厌離。是以经论廣破 <lb ed="X" n="0920a24"/><lb ed="R087" n="0110a08"/>常见。屡言无常。能了此義。则于此论思过半矣。</p><p xml:id="pX53p0920a2419" cb:place="inline">△ <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0920b" n="0920b"/> <lb ed="X" n="0920b01"/><lb ed="R087" n="0110a09"/>二因四。初总标三相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920b02"/><lb ed="R087" n="0110a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0920b0201">因有三相。何等为三。谓遍是宗法性。同品定有性。异 <lb ed="X" n="0920b03"/><lb ed="R087" n="0110a11"/>品遍无性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920b04"/><lb ed="R087" n="0110a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0920b0401">花严钞云。所言因者。所由所以顺益待籍之義相 <lb ed="X" n="0920b05"/><lb ed="R087" n="0110a13"/>也。由有此所由所以顺益待籍。宗果方明。故说此 <lb ed="X" n="0920b06"/><lb ed="R087" n="0110a14"/>等名为因也。此即要是宗之所由。亦是宗之所以 <lb ed="X" n="0920b07"/><lb ed="R087" n="0110a15"/>等。由此即显与所立宗一向一味。能建立宗。名为 <lb ed="X" n="0920b08"/><lb ed="R087" n="0110a16"/>因也。此因通乎生了。生了各有三种。如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0920b0801" n="0920b0801"/><anchor xml:id="beg0920b0801" n="0920b0801"/>已<anchor xml:id="end0920b0801"/>说。據 <lb ed="X" n="0920b09"/><lb ed="R087" n="0110a17"/>智觉言。三支比量。理贯五明。以破立为宗。言生智 <lb ed="X" n="0920b10"/><lb ed="R087" n="0110a18"/>了为体。则生了二因。各取三种中第一种为因。明 <lb ed="X" n="0920b11"/><lb ed="R087" n="0110b01"/>矣。同异二品。释见下文。宗法即因。以如是因。成如 <lb ed="X" n="0920b12"/><lb ed="R087" n="0110b02"/>是宗。名宗法也。或云。如擧声言。未立宗时。但诠声 <lb ed="X" n="0920b13"/><lb ed="R087" n="0110b03"/>之自性。名为有法。若云是无常者。即诠声之差别。 <lb ed="X" n="0920b14"/><lb ed="R087" n="0110b04"/>谓是无常声。非是其常。今言宗法。即差别法也。此 <lb ed="X" n="0920b15"/><lb ed="R087" n="0110b05"/>中三相。即随擧一因。望于三处。立三相名。如立声 <lb ed="X" n="0920b16"/><lb ed="R087" n="0110b06"/>是无常。所作性故。同喩如甁。异喩如空等。即此所 <lb ed="X" n="0920b17"/><lb ed="R087" n="0110b07"/>作性。望于无常声法之上。决定有性。名遍是宗法 <lb ed="X" n="0920b18"/><lb ed="R087" n="0110b08"/>性。望于甁等同品法上。定有所作。名同品定有性。 <lb ed="X" n="0920b19"/><lb ed="R087" n="0110b09"/>望于空等异品法上。遍无所作。名异品遍无性。此 <lb ed="X" n="0920b20"/><lb ed="R087" n="0110b10"/>所作性。具三相<anchor xml:id="nkr_note_add_0920b2001" n="0920b2001"/><anchor xml:id="beg0920b2001" n="0920b2001"/>已<anchor xml:id="end0920b2001"/>。方真成无常因也。此三相。翻下 <lb ed="X" n="0920b21"/><lb ed="R087" n="0110b11"/>似因一十四过。</p><p xml:id="pX53p0920b2107" cb:place="inline">△二别释二相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920b22"/><lb ed="R087" n="0110b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0920b2201">云何名为同品异品。谓所立法。均等義品。说名同品。 <lb ed="X" n="0920b23"/><lb ed="R087" n="0110b13"/>如立无常。甁等无常。是名同品。异品者。谓于是处。无 <lb ed="X" n="0920b24"/><lb ed="R087" n="0110b14"/>其所立。若有是常。见非所作。如虚空等。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0920c" n="0920c"/> <lb ed="X" n="0920c01"/><lb ed="R087" n="0110b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0920c0101">所立法者。所立之宗法也。谓喩要与宗之義类。均 <lb ed="X" n="0920c02"/><lb ed="R087" n="0110b16"/>平齐等。谓之同品。如立无常。所立法也。甁等无常。 <lb ed="X" n="0920c03"/><lb ed="R087" n="0110b17"/>均等義品也。是处。异品处也。宗与因对同品敌体 <lb ed="X" n="0920c04"/><lb ed="R087" n="0110b18"/>相番。方为异品。无之一字。非止相违别异而<anchor xml:id="nkr_note_add_0920c0401" n="0920c0401"/><anchor xml:id="beg0920c0401" n="0920c0401"/>已<anchor xml:id="end0920c0401"/>。故 <lb ed="X" n="0920c05"/><lb ed="R087" n="0111a01"/>龙树云。此中若品与所立法邻近均等。说名同品。 <lb ed="X" n="0920c06"/><lb ed="R087" n="0111a02"/>以一切義皆名品故。若所立无。说名异品。非与同 <lb ed="X" n="0920c07"/><lb ed="R087" n="0111a03"/>品相违或异。若相违者。应唯拣别。若别异者。应无 <lb ed="X" n="0920c08"/><lb ed="R087" n="0111a04"/>有因。由此道理。所作性故。能成无常及无我等。不 <lb ed="X" n="0920c09"/><lb ed="R087" n="0111a05"/>相违故。若法能成相违所立。是相违过。即名似因。 <lb ed="X" n="0920c10"/><lb ed="R087" n="0111a06"/>如无违法相违亦尔。所成法无定无有故。非如甁 <lb ed="X" n="0920c11"/><lb ed="R087" n="0111a07"/>等因成犹豫。于彼辗转无中有故。以所作性现见 <lb ed="X" n="0920c12"/><lb ed="R087" n="0111a08"/>離甁于衣等有。非離无常于无我等此因有故。云 <lb ed="X" n="0920c13"/><lb ed="R087" n="0111a09"/>何别法于别处转。由彼相似。不说异名。言即是此。 <lb ed="X" n="0920c14"/><lb ed="R087" n="0111a10"/>故无有失。若不说异。云何此因说名宗法。此中但 <lb ed="X" n="0920c15"/><lb ed="R087" n="0111a11"/>说定是宗法。不欲说言唯是宗法。若尔同品应亦 <lb ed="X" n="0920c16"/><lb ed="R087" n="0111a12"/>名宗。不然别处说所成故。因必无异。方成比量。故 <lb ed="X" n="0920c17"/><lb ed="R087" n="0111a13"/>不相似。</p><p xml:id="pX53p0920c1704" cb:place="inline">△三结成因性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920c18"/><lb ed="R087" n="0111a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0920c1801">此中所作性。或勤勇无间所发性。遍是宗法。于同品 <lb ed="X" n="0920c19"/><lb ed="R087" n="0111a15"/>定有性。异品遍无性。是无常等因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0920c20"/><lb ed="R087" n="0111a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0920c2001">先释同异二品。尙未明因性。至此方结示因之三 <lb ed="X" n="0920c21"/><lb ed="R087" n="0111a17"/>性也。如擧所作性因。此因要具三性。方是无常之 <lb ed="X" n="0920c22"/><lb ed="R087" n="0111a18"/>因。遍是宗法者。谓凡是一切所作性者。皆是无常 <lb ed="X" n="0920c23"/><lb ed="R087" n="0111b01"/>宗法。少有不是此宗法者。则所作因为不成过。同 <lb ed="X" n="0920c24"/><lb ed="R087" n="0111b02"/>品定有者。此所作性。要于无常同品法中。决定有 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0921a" n="0921a"/> <lb ed="X" n="0921a01"/><lb ed="R087" n="0111b03"/>性。方为正因。设于无常同品法中或不定有。为不 <lb ed="X" n="0921a02"/><lb ed="R087" n="0111b04"/>定过。即似因也。异品遍无者。此所作性。要于虚空 <lb ed="X" n="0921a03"/><lb ed="R087" n="0111b05"/>异品法中。皆无其性。如于异中少有所作。此因则 <lb ed="X" n="0921a04"/><lb ed="R087" n="0111b06"/>宽。相违不定。故此三性。翻十四过。</p><p xml:id="pX53p0921a0414" cb:place="inline">〇因明正理门 <lb ed="X" n="0921a05"/><lb ed="R087" n="0111b07"/>论九种宗法。谓立声常。所量性故。或立无常。所作 <lb ed="X" n="0921a06"/><lb ed="R087" n="0111b08"/>性故。或立勤勇无间所发。无常性故。或立为常。所 <lb ed="X" n="0921a07"/><lb ed="R087" n="0111b09"/>作性故。或立为常。所闻性故。或立为常。勤勇无间 <lb ed="X" n="0921a08"/><lb ed="R087" n="0111b10"/>所发性故。或非勤勇无间所发。无常性故。或立无 <lb ed="X" n="0921a09"/><lb ed="R087" n="0111b11"/>常。勤勇无间所发故。或立为常。无触对故。此中立 <lb ed="X" n="0921a10"/><lb ed="R087" n="0111b12"/>式显过之宗因。不出此九种中。此似楷定以所作 <lb ed="X" n="0921a11"/><lb ed="R087" n="0111b13"/>性。与勤勇无间所发性。为无常正因。三相具足。然 <lb ed="X" n="0921a12"/><lb ed="R087" n="0111b14"/>所作性即可尔。其勤勇无间所发性。于无常宗亦 <lb ed="X" n="0921a13"/><lb ed="R087" n="0111b15"/>非正因。故龙树云。如前成立声是无常。勤勇无间 <lb ed="X" n="0921a14"/><lb ed="R087" n="0111b16"/>所发性故。现见勤勇无间所发。或显或生。故成犹 <lb ed="X" n="0921a15"/><lb ed="R087" n="0111b17"/>豫。今所成立为显为生。是故不应以如是因证无 <lb ed="X" n="0921a16"/><lb ed="R087" n="0111b18"/>常義。又异品非勤勇无间所发。如电光等。及树声 <lb ed="X" n="0921a17"/><lb ed="R087" n="0112a01"/>水声风声。亦是无常。则非遍无。又缺第三相矣。此 <lb ed="X" n="0921a18"/><lb ed="R087" n="0112a02"/>但借为例耳。或谓于多因中检此二因为此论中 <lb ed="X" n="0921a19"/><lb ed="R087" n="0112a03"/>能立之因性者误也。</p><p xml:id="pX53p0921a1909" cb:place="inline">〇论主擧此。贵图易晓。今应 <lb ed="X" n="0921a20"/><lb ed="R087" n="0112a04"/>取奘师比量为正式。即前色不離眼识宗。因云。<g ref="#CB08073">旨</g> <lb ed="X" n="0921a21"/><lb ed="R087" n="0112a05"/>许初三摄。眼所不摄故。同喩如眼识。宗中眼识。意 <lb ed="X" n="0921a22"/><lb ed="R087" n="0112a06"/>许是自证分因识。喩中眼识意许是见分果识相 <lb ed="X" n="0921a23"/><lb ed="R087" n="0112a07"/>分见分皆不離自证分故。三藏意许相分色为有 <lb ed="X" n="0921a24"/><lb ed="R087" n="0112a08"/>法也。如是。则何不立量云。相分是有法。定不離自 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0921b" n="0921b"/> <lb ed="X" n="0921b01"/><lb ed="R087" n="0112a09"/>证分是宗。因云。是彼识分故。同喩如见分。曰。小乘 <lb ed="X" n="0921b02"/><lb ed="R087" n="0112a10"/>不许有四分故。恐犯随一等过。故但言眼识。问。此 <lb ed="X" n="0921b03"/><lb ed="R087" n="0112a11"/>量言陈。立得何色耶。曰。若但望言陈。即相质二色 <lb ed="X" n="0921b04"/><lb ed="R087" n="0112a12"/>俱成不得。若将意就言。即立得相分色也。既分相 <lb ed="X" n="0921b05"/><lb ed="R087" n="0112a13"/>分本质色。便是不极成。前陈何言极成色耶。相分 <lb ed="X" n="0921b06"/><lb ed="R087" n="0112a14"/>非共许故。曰。若望言陈有法自相。立敌共许色。故 <lb ed="X" n="0921b07"/><lb ed="R087" n="0112a15"/>著极成。若相分色。是大乘意许。何关言陈自相。寧 <lb ed="X" n="0921b08"/><lb ed="R087" n="0112a16"/>有不极成乎。言初三摄者。十八界中三六界。皆取 <lb ed="X" n="0921b09"/><lb ed="R087" n="0112a17"/>初之一界也。即眼根界。眼识界。色境界。是十八界 <lb ed="X" n="0921b10"/><lb ed="R087" n="0112a18"/>中初三界也。设不言初三摄。但言眼所不。摄。复有 <lb ed="X" n="0921b11"/><lb ed="R087" n="0112b01"/>何过。曰。有二过。一不定过。二违自教过。且不定过 <lb ed="X" n="0921b12"/><lb ed="R087" n="0112b02"/>者。若立量云。真故极成色。定不離眼识<note place="inline">自证分</note>。因云。 <lb ed="X" n="0921b13"/><lb ed="R087" n="0112b03"/>眼所不摄故。喩如眼识<note place="inline">见分</note>。即眼所不摄因阔。向异 <lb ed="X" n="0921b14"/><lb ed="R087" n="0112b04"/>喩後五三上转。皆是眼所不摄故。被外人出不定 <lb ed="X" n="0921b15"/><lb ed="R087" n="0112b05"/>过云。为如眼识<note place="inline">同喩见分</note>眼所不摄。眼识<note place="inline">见分</note>不離眼识 <lb ed="X" n="0921b16"/><lb ed="R087" n="0112b06"/><note place="inline">自证分</note>。证极成色不離眼识<note place="inline">自证分</note>耶。为如後五三亦 <lb ed="X" n="0921b17"/><lb ed="R087" n="0112b07"/>是眼所不摄。後五三定離眼识<note place="inline">见分</note>。却证汝极成色 <lb ed="X" n="0921b18"/><lb ed="R087" n="0112b08"/>定離眼识<note place="inline">自证分</note>耶。问。今大乘言後五三亦不離眼 <lb ed="X" n="0921b19"/><lb ed="R087" n="0112b09"/>识<note place="inline">见分</note>。得否。答。设大乘许後五三亦不離眼识<note place="inline">见分</note>免 <lb ed="X" n="0921b20"/><lb ed="R087" n="0112b10"/>犯不定。便违自宗。大乘宗说後五三定離眼识<note place="inline">见分</note> <lb ed="X" n="0921b21"/><lb ed="R087" n="0112b11"/>故。故置初三摄半因。遮後五三非初三摄故。问。<anchor xml:id="nkr_note_add_0921b2101" n="0921b2101"/><anchor xml:id="beg0921b2101" n="0921b2101"/>但<anchor xml:id="end0921b2101"/> <lb ed="X" n="0921b22"/><lb ed="R087" n="0112b12"/>言初三摄。不言根所不摄。复有何过。答。亦犯二过。 <lb ed="X" n="0921b23"/><lb ed="R087" n="0112b13"/>一不定过。二法自相决定相违过。且不定者。若立 <lb ed="X" n="0921b24"/><lb ed="R087" n="0112b14"/>量云。真故极成色。定不離眼识<note place="inline">自证分</note>。因云。初三摄。 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0921c" n="0921c"/> <lb ed="X" n="0921c01"/><lb ed="R087" n="0112b15"/>喩如眼识<note place="inline">见分</note>。即初三摄因阔。向异喩眼根上转。出 <lb ed="X" n="0921c02"/><lb ed="R087" n="0112b16"/>不定云。为如眼识<note place="inline">见分</note>初三摄。眼识<note place="inline">见分</note>不離眼识<note place="inline">自证 <lb ed="X" n="0921c03"/><lb ed="R087" n="0112b17"/>分</note>。证极成色不離眼识<note place="inline">自证分</note>耶。为如眼根亦初三 <lb ed="X" n="0921c04"/><lb ed="R087" n="0112b18"/>摄。眼根非定不離眼识<note place="inline">见分</note>证汝极成色非定不離 <lb ed="X" n="0921c05"/><lb ed="R087" n="0113a01"/>眼识<note place="inline">自证分</note>耶。问。何不言定離。而言非定不離。答。大 <lb ed="X" n="0921c06"/><lb ed="R087" n="0113a02"/>乘眼根望于眼识<note place="inline">见分</note>。非定即離。且非離者。根因识 <lb ed="X" n="0921c07"/><lb ed="R087" n="0113a03"/><note place="inline">见分</note>果。以同时故。非即者。色心<note place="inline">见分</note>各别故。故但言非 <lb ed="X" n="0921c08"/><lb ed="R087" n="0113a04"/>定不離。二犯法自相决定相违过者。外人申相违 <lb ed="X" n="0921c09"/><lb ed="R087" n="0113a05"/>量云。真故极成色是有法。非不離眼识宗。因云。初 <lb ed="X" n="0921c10"/><lb ed="R087" n="0113a06"/>三摄故。喩如眼根。即外人将前量异喩为同喩。将 <lb ed="X" n="0921c11"/><lb ed="R087" n="0113a07"/>同喩为异喩。问。得成法自相相违耶。答。非真能破。 <lb ed="X" n="0921c12"/><lb ed="R087" n="0113a08"/>夫法自相相违之量。须立者同无异有。敌者同有 <lb ed="X" n="0921c13"/><lb ed="R087" n="0113a09"/>异无。方成法自相相违。今立敌两家。同喩有。界喩 <lb ed="X" n="0921c14"/><lb ed="R087" n="0113a10"/>有。故非真法自相相违过。问。因初自许之言何用。 <lb ed="X" n="0921c15"/><lb ed="R087" n="0113a11"/>答。缘三藏量中犯有法差别相违过。因明之法。量 <lb ed="X" n="0921c16"/><lb ed="R087" n="0113a12"/>若有过。许著言遮。今三藏量既有此过。故置自许 <lb ed="X" n="0921c17"/><lb ed="R087" n="0113a13"/>言遮。问。何得有此过耶。答。缘大乘宗有两般色。有 <lb ed="X" n="0921c18"/><lb ed="R087" n="0113a14"/>離眼识本质色。有不離眼识相分色。若離眼识色。 <lb ed="X" n="0921c19"/><lb ed="R087" n="0113a15"/>小乘即许若不離眼识色。小乘不许。今三藏量云。 <lb ed="X" n="0921c20"/><lb ed="R087" n="0113a16"/>真故极成色是有法。若望言陈自相。是立敌共许 <lb ed="X" n="0921c21"/><lb ed="R087" n="0113a17"/>色。及擧初三摄眼所不摄因。亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0921c2101" n="0921c2101"/><anchor xml:id="beg0921c2101" n="0921c2101"/>但<anchor xml:id="end0921c2101"/>成立共许色不 <lb ed="X" n="0921c22"/><lb ed="R087" n="0113a18"/>離于眼识。若望三藏意中所许。但立相分色不離 <lb ed="X" n="0921c23"/><lb ed="R087" n="0113b01"/>眼识。将初三摄眼所不摄因。故立有法上意许之 <lb ed="X" n="0921c24"/><lb ed="R087" n="0113b02"/>差别相分色。定不離眼识。故古疏云。谓真故极成 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0922a" n="0922a"/> <lb ed="X" n="0922a01"/><lb ed="R087" n="0113b03"/>色是有法自相<note place="inline">前陈宗依</note>。定不離眼识色是法自相<note place="inline">後陈 <lb ed="X" n="0922a02"/><lb ed="R087" n="0113b04"/>宗体</note>。定離眼识色<note place="inline">本质色</note>。非定離眼识色<note place="inline">相分色</note>是有法 <lb ed="X" n="0922a03"/><lb ed="R087" n="0113b05"/>差别<note place="inline">即前陈差别</note>。立者意许是不離眼识色<note place="inline">相分</note>。问。外人 <lb ed="X" n="0922a04"/><lb ed="R087" n="0113b06"/>出三藏量有法相违过时。自许之言如何遮得。答。 <lb ed="X" n="0922a05"/><lb ed="R087" n="0113b07"/>待外人申违量时。将自许二字。出外人量不定过。 <lb ed="X" n="0922a06"/><lb ed="R087" n="0113b08"/>外量既自带过。更有何理能显得三藏量中有法 <lb ed="X" n="0922a07"/><lb ed="R087" n="0113b09"/>差别相违过耶。问。小乘申违量行相如何。答。小乘 <lb ed="X" n="0922a08"/><lb ed="R087" n="0113b10"/>云。乍观立者言陈自相三支无过。及推所立。原是 <lb ed="X" n="0922a09"/><lb ed="R087" n="0113b11"/>暗含。若于有法上意之差别<note place="inline">相分色</note>。将因喩成立有 <lb ed="X" n="0922a10"/><lb ed="R087" n="0113b12"/>法上意许相分色不離眼识<note place="inline">自证分宗</note>者。即眼识<note place="inline">见分</note>不 <lb ed="X" n="0922a11"/><lb ed="R087" n="0113b13"/>得为同喩。且如眼识无不離色。以一切色皆離眼 <lb ed="X" n="0922a12"/><lb ed="R087" n="0113b14"/>识故。既離眼识。不得为同喩。便成异喩。即初三等 <lb ed="X" n="0922a13"/><lb ed="R087" n="0113b15"/>因。却向异喩眼根上转。不改立者之因。立相违量 <lb ed="X" n="0922a14"/><lb ed="R087" n="0113b16"/><note place="inline">同申一有法云</note>。真故极成色<note place="inline">後陈定相翻云</note>。非不離眼识宗<note place="inline">此论前陈 <lb ed="X" n="0922a15"/><lb ed="R087" n="0113b17"/>意许也不改先因云</note>。初三摄。眼所不摄故<note place="inline">翻异作同云</note>。同喩如眼 <lb ed="X" n="0922a16"/><lb ed="R087" n="0113b18"/>根。合云。诸初三摄眼所不摄故者。皆非不離眼识。 <lb ed="X" n="0922a17"/><lb ed="R087" n="0114a01"/>同喩如眼根。异喩如眼识。非即是无。无不離眼识 <lb ed="X" n="0922a18"/><lb ed="R087" n="0114a02"/>色。即遮三藏意许相分色是无也。所以三藏预著 <lb ed="X" n="0922a19"/><lb ed="R087" n="0114a03"/>自许言句。取他方<persName>佛</persName>色。却与外量作不定过。出过 <lb ed="X" n="0922a20"/><lb ed="R087" n="0114a04"/>云。为如眼识是初三摄眼所不摄。眼识非不離眼 <lb ed="X" n="0922a21"/><lb ed="R087" n="0114a05"/>识色。证汝极成色非不離眼识色耶。为如我自许 <lb ed="X" n="0922a22"/><lb ed="R087" n="0114a06"/>他方<persName>佛</persName>色亦是初三摄眼所不摄。他方<persName>佛</persName>色是不 <lb ed="X" n="0922a23"/><lb ed="R087" n="0114a07"/>離眼识色。却证汝极成色是不離眼识耶。外人相 <lb ed="X" n="0922a24"/><lb ed="R087" n="0114a08"/>违量。既犯共中他不定过。明知非真能破也。三藏 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0922b" n="0922b"/> <lb ed="X" n="0922b01"/><lb ed="R087" n="0114a09"/>量却成真能立也。若因中不言自许。空将他方<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0922b02"/><lb ed="R087" n="0114a10"/>色与外人相违量作不定过。即他小乘不许。犯一 <lb ed="X" n="0922b03"/><lb ed="R087" n="0114a11"/>分他随一过。他不许此一分他方<persName>佛</persName>色在初三摄 <lb ed="X" n="0922b04"/><lb ed="R087" n="0114a12"/>眼所不摄因中故。</p><p xml:id="pX53p0922b0408" cb:place="inline">△三喩二。初标列。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0922b05"/><lb ed="R087" n="0114a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0922b0501">喩有二种。一者同法。二者异法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0922b06"/><lb ed="R087" n="0114a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0922b0601">具云譬喩。譬比也。喩。晓也即以近事比类。令于深 <lb ed="X" n="0922b07"/><lb ed="R087" n="0114a15"/>法得晓了故。无著云。喩者见边義。谓以所见边与 <lb ed="X" n="0922b08"/><lb ed="R087" n="0114a16"/>所未见边和合正说。名之为喩。狮子觉云。所见边 <lb ed="X" n="0922b09"/><lb ed="R087" n="0114a17"/>者。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0922b0901" n="0922b0901"/><anchor xml:id="beg0922b0901" n="0922b0901"/>已<anchor xml:id="end0922b0901"/>显了分。未所见边者。谓未显了分。以显了 <lb ed="X" n="0922b10"/><lb ed="R087" n="0114a18"/>分。显未显了分。令義平等。所有正说。名为立喩。龙 <lb ed="X" n="0922b11"/><lb ed="R087" n="0114b01"/>树云。然此因言。唯。为显了是宗法性。非。为显了同 <lb ed="X" n="0922b12"/><lb ed="R087" n="0114b02"/>品异品有性无性。故须别说同异喩言。若唯因言 <lb ed="X" n="0922b13"/><lb ed="R087" n="0114b03"/>所诠表義说名为因。斯有何失。复有何得。别说喩 <lb ed="X" n="0922b14"/><lb ed="R087" n="0114b04"/>分。是名为得。应如世间所说方便。与其因義都不 <lb ed="X" n="0922b15"/><lb ed="R087" n="0114b05"/>相应。若尔何失。此说<anchor xml:id="nkr_note_add_0922b1501" n="0922b1501"/><anchor xml:id="beg0922b1501" n="0922b1501"/>但<anchor xml:id="end0922b1501"/>应类所立義。无有功能。非 <lb ed="X" n="0922b16"/><lb ed="R087" n="0114b06"/>能立義。由彼<anchor xml:id="nkr_note_add_0922b1601" n="0922b1601"/><anchor xml:id="beg0922b1601" n="0922b1601"/>但<anchor xml:id="end0922b1601"/>说所作性故。所类同法。不说能立 <lb ed="X" n="0922b17"/><lb ed="R087" n="0114b07"/>所成立義。又因喩别。此有所立同法异法。终不能 <lb ed="X" n="0922b18"/><lb ed="R087" n="0114b08"/>显因与所立不相離性。是故<anchor xml:id="nkr_note_add_0922b1801" n="0922b1801"/><anchor xml:id="beg0922b1801" n="0922b1801"/>但<anchor xml:id="end0922b1801"/>有类所立義然无 <lb ed="X" n="0922b19"/><lb ed="R087" n="0114b09"/>功能何故无能。以同喩中不必宗法。宗義相类。此 <lb ed="X" n="0922b20"/><lb ed="R087" n="0114b10"/>复馀譬所成立故。应成无穷。又不必定有诸品类。 <lb ed="X" n="0922b21"/><lb ed="R087" n="0114b11"/>非异品中不显无性有所拣别能为譬喩。故说颂 <lb ed="X" n="0922b22"/><lb ed="R087" n="0114b12"/>言。若因唯所立。或差别相类。譬喩应无穷。及遮遣 <lb ed="X" n="0922b23"/><lb ed="R087" n="0114b13"/>异品。世间<anchor xml:id="nkr_note_add_0922b2301" n="0922b2301"/><anchor xml:id="beg0922b2301" n="0922b2301"/>但<anchor xml:id="end0922b2301"/>显宗因异品同处有性为异法喩。非 <lb ed="X" n="0922b24"/><lb ed="R087" n="0114b14"/>宗无处因不有性。故定无能。若唯宗法是因性者。 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0922c" n="0922c"/> <lb ed="X" n="0922c01"/><lb ed="R087" n="0114b15"/>其有不定应亦成因。云何具有所立能立及异品 <lb ed="X" n="0922c02"/><lb ed="R087" n="0114b16"/>法二种譬喩而有此失。若于尔时所立异品非一 <lb ed="X" n="0922c03"/><lb ed="R087" n="0114b17"/>种类。便有此失。如初後三。各最後喩。故定三相。唯 <lb ed="X" n="0922c04"/><lb ed="R087" n="0114b18"/>为显因。由是道理。虽一切分。皆能为因。显了所立。 <lb ed="X" n="0922c05"/><lb ed="R087" n="0115a01"/>然唯一分且说为因。</p><p xml:id="pX53p0922c0509" cb:place="inline">△二牒释二。初同喩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0922c06"/><lb ed="R087" n="0115a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0922c0601">同法者。若于是处。显因同品决定有性。谓若所作。见 <lb ed="X" n="0922c07"/><lb ed="R087" n="0115a03"/>彼无常。譬如甁等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0922c08"/><lb ed="R087" n="0115a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0922c0801">是处。同喩处也。显因同品者。谓立同法喩者要当 <lb ed="X" n="0922c09"/><lb ed="R087" n="0115a05"/>显此喩先与前因同品合其定有之所作性。则无 <lb ed="X" n="0922c10"/><lb ed="R087" n="0115a06"/>能立不成过。而後合其所立之宗法。则无所立不 <lb ed="X" n="0922c11"/><lb ed="R087" n="0115a07"/>成过及俱不成过。谓若下。引喩式也。于中初八字。 <lb ed="X" n="0922c12"/><lb ed="R087" n="0115a08"/>是先因後宗之合词。如此则无无合倒合二过。譬 <lb ed="X" n="0922c13"/><lb ed="R087" n="0115a09"/>如甁等。正擧喩体。喩亦有依有体。甁等是喩依。各 <lb ed="X" n="0922c14"/><lb ed="R087" n="0115a10"/>有所作性是喩体。今取喩体。不取喩依。不应分别 <lb ed="X" n="0922c15"/><lb ed="R087" n="0115a11"/>声甁有异。但取无常義相似为因也。故龙树云。所 <lb ed="X" n="0922c16"/><lb ed="R087" n="0115a12"/>作相似乃有三种。若难甁等所作性于声上无。此 <lb ed="X" n="0922c17"/><lb ed="R087" n="0115a13"/>似不成。若难声所作性于甁等无。此似相违。若难 <lb ed="X" n="0922c18"/><lb ed="R087" n="0115a14"/>即此常上亦无。是不共故。便似不定。或似喩过。引 <lb ed="X" n="0922c19"/><lb ed="R087" n="0115a15"/>同法故。何以故。唯取总法建立比量。不取别故。若 <lb ed="X" n="0922c20"/><lb ed="R087" n="0115a16"/>取别義。决定异故。比量应无。此所谓总法。即是喩 <lb ed="X" n="0922c21"/><lb ed="R087" n="0115a17"/>体。所谓别義。即是喩依也。若有所缺。则是似同法 <lb ed="X" n="0922c22"/><lb ed="R087" n="0115a18"/>喩过。</p><p xml:id="pX53p0922c2203" cb:place="inline">△次异喩四。初正立异喩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0922c23"/><lb ed="R087" n="0115b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0922c2301">异法者。若于是处。说所立无。因遍非有。谓若是常。见 <lb ed="X" n="0922c24"/><lb ed="R087" n="0115b02"/>非所作。如虚空等。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0923a" n="0923a"/> <lb ed="X" n="0923a01"/><lb ed="R087" n="0115b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0923a0101">是处。异喩处也。说所立无者。谓前所立无常之宗 <lb ed="X" n="0923a02"/><lb ed="R087" n="0115b04"/>在此异喩中无有。则无所立不违过。因遍非有者。 <lb ed="X" n="0923a03"/><lb ed="R087" n="0115b05"/>谓前同品定有之因于此异喩中要全非有。则无 <lb ed="X" n="0923a04"/><lb ed="R087" n="0115b06"/>能立不遣过及俱不遣过。谓若是常。先遣宗也。见 <lb ed="X" n="0923a05"/><lb ed="R087" n="0115b07"/>非所作。後遣因也。如是则无无離倒離二过。如虚 <lb ed="X" n="0923a06"/><lb ed="R087" n="0115b08"/>空等。正擧喩体。若有所缺。则是似异法喩过。</p> <lb ed="X" n="0923a07"/><lb ed="R087" n="0115b09"/><p xml:id="pX53p0923a0701">合離宗因。前後不同。其故难晓。若谓比量之法宗 <lb ed="X" n="0923a08"/><lb ed="R087" n="0115b10"/>藉因明。是以先合因而宗自顺。则離词何独不然。 <lb ed="X" n="0923a09"/><lb ed="R087" n="0115b11"/>只是擧因成宗。引法类喩。拣异立同。语势如此。如 <lb ed="X" n="0923a10"/><lb ed="R087" n="0115b12"/>合云。诸所作性。见彼无常。喩如甁。即離云。若是常 <lb ed="X" n="0923a11"/><lb ed="R087" n="0115b13"/>者。见非所作。喩如空也。云何知所作性得成无常。 <lb ed="X" n="0923a12"/><lb ed="R087" n="0115b14"/>曰。我见一切所作性者皆是无常。如彼甁等。之类 <lb ed="X" n="0923a13"/><lb ed="R087" n="0115b15"/>是也<note place="inline">此合也</note>。云何此因不成常宗。曰。若是常者。自非 <lb ed="X" n="0923a14"/><lb ed="R087" n="0115b16"/>所作。如虚空等。是也<note place="inline">此離也</note>。由是合词因先宗後为 <lb ed="X" n="0923a15"/><lb ed="R087" n="0115b17"/>正。離词宗先因後为正。其势然也。</p><p xml:id="pX53p0923a1514" cb:place="inline">△次申释异喩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0923a16"/><lb ed="R087" n="0115b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0923a1601">此中常言。表非无常。非所作言。表无所作。如有非有。 <lb ed="X" n="0923a17"/><lb ed="R087" n="0116a01"/>说名非有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0923a18"/><lb ed="R087" n="0116a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0923a1801">释异品云。谓于是处无其所立。释异法云。若于是 <lb ed="X" n="0923a19"/><lb ed="R087" n="0116a03"/>处说所立无。其于遍无之性不啻明晢矣。恐人仍 <lb ed="X" n="0923a20"/><lb ed="R087" n="0116a04"/>作相违别异会去。故于離词之後。复申明以常遣 <lb ed="X" n="0923a21"/><lb ed="R087" n="0116a05"/>无常以非作遣所作之故。以见异法之异。乃以所 <lb ed="X" n="0923a22"/><lb ed="R087" n="0116a06"/>立无故为异。而非相违别异之异也。问相违别异 <lb ed="X" n="0923a23"/><lb ed="R087" n="0116a07"/>与无何别。曰。两法对立。可言相违。可言别异。今直 <lb ed="X" n="0923a24"/><lb ed="R087" n="0116a08"/>言是法无耳。何得无别。如有非有说名非有者。如 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0923b" n="0923b"/> <lb ed="X" n="0923b01"/><lb ed="R087" n="0116a09"/>有一法。以其无故。名之曰无。岂别有一无。与有相 <lb ed="X" n="0923b02"/><lb ed="R087" n="0116a10"/>违与有别异。而谓之无哉。相违别异。名似同法。不 <lb ed="X" n="0923b03"/><lb ed="R087" n="0116a11"/>名异法。在龙树论中。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0923b0301" n="0923b0301"/><anchor xml:id="beg0923b0301" n="0923b0301"/>已<anchor xml:id="end0923b0301"/>具引矣。</p><p xml:id="pX53p0923b0314" cb:place="inline">△四结成真能 <lb ed="X" n="0923b04"/><lb ed="R087" n="0116a12"/>立。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0923b05"/><lb ed="R087" n="0116a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0923b0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0923b0501" n="0923b0501"/><anchor xml:id="beg0923b0501" n="0923b0501"/>已<anchor xml:id="end0923b0501"/>说宗因等。如是多言。开悟他时。说名能立。如说声 <lb ed="X" n="0923b06"/><lb ed="R087" n="0116a14"/>无常者。是立宗言。所作性故者。是宗法言。若是所作 <lb ed="X" n="0923b07"/><lb ed="R087" n="0116a15"/>见彼无常如甁等者。是随同品言。若是其常见非所 <lb ed="X" n="0923b08"/><lb ed="R087" n="0116a16"/>作如虚空者。是远離言。唯此三分。说名能立。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0923b09"/><lb ed="R087" n="0116a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0923b0901">简定三支。结成能立。</p><p xml:id="pX53p0923b0909" cb:place="inline">△二似能立门初四。似宗三。 <lb ed="X" n="0923b10"/><lb ed="R087" n="0116a18"/>初总标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0923b11"/><lb ed="R087" n="0116b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0923b1101">虽乐成立。由与现量等相违故。名似立宗。谓现量相 <lb ed="X" n="0923b12"/><lb ed="R087" n="0116b02"/>违。比量相违。自教相违。世间相违。自语相违。能别不 <lb ed="X" n="0923b13"/><lb ed="R087" n="0116b03"/>极成。所别不极成。俱不极成。相符极成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0923b14"/><lb ed="R087" n="0116b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0923b1401">即九种似宗也。相违五种。以所立宗。于智。于教。于 <lb ed="X" n="0923b15"/><lb ed="R087" n="0116b05"/>自。于他。有所违故。不成四种。以能所别立敌不许 <lb ed="X" n="0923b16"/><lb ed="R087" n="0116b06"/>极成就故。俱兼宗依宗体言之。或以相违为宗体 <lb ed="X" n="0923b17"/><lb ed="R087" n="0116b07"/>过。不成为宗依过。或以相违为宗依过。不成为宗 <lb ed="X" n="0923b18"/><lb ed="R087" n="0116b08"/>体过。皆非也。</p><p xml:id="pX53p0923b1806" cb:place="inline">△二牒释二。初释相违五过。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0923b19"/><lb ed="R087" n="0116b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0923b1901">此中现量相违者。如说声非所闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0923b20"/><lb ed="R087" n="0116b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0923b2001">声是耳识现量境故。今于声有法上。立非所闻宗。 <lb ed="X" n="0923b21"/><lb ed="R087" n="0116b11"/>故违现量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0923b22"/><lb ed="R087" n="0116b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0923b2201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0923b2201" n="0923b2201"/><anchor xml:id="beg0923b2201" n="0923b2201"/>比<anchor xml:id="end0923b2201"/>量相违者。如说甁等是常。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0923b23"/><lb ed="R087" n="0116b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0923b2301">有分别智。了甁衣等。谓之比量。故于甁等立常宗 <lb ed="X" n="0923b24"/><lb ed="R087" n="0116b14"/>者。为比量相违。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0923c" n="0923c"/> <lb ed="X" n="0923c01"/><lb ed="R087" n="0116b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0923c0101">自教相违者。如勝论师立声为常。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0923c02"/><lb ed="R087" n="0116b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0923c0201">勝论二十四德中。声唯所作。馀或所作或非所作。 <lb ed="X" n="0923c03"/><lb ed="R087" n="0116b17"/>又谓声有三种。一合生。二離生。三声生。夫可合可 <lb ed="X" n="0923c04"/><lb ed="R087" n="0116b18"/>離。有生有灭。与所作性。皆是无常。而立为常。故违 <lb ed="X" n="0923c05"/><lb ed="R087" n="0117a01"/>自教。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0923c06"/><lb ed="R087" n="0117a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0923c0601">世间相违者。如说怀兔非月有故。又如说言人顶骨 <lb ed="X" n="0923c07"/><lb ed="R087" n="0117a03"/>净。众生分故。犹如螺贝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0923c08"/><lb ed="R087" n="0117a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0923c0801">世间有二。一学者世间。二非学者世间。世俗共说 <lb ed="X" n="0923c09"/><lb ed="R087" n="0117a05"/>兔之怀胎因月而有。今言非月。即与非学者世间 <lb ed="X" n="0923c10"/><lb ed="R087" n="0117a06"/>相违。二乘学者修不净观时。观众生身无非不净。 <lb ed="X" n="0923c11"/><lb ed="R087" n="0117a07"/>今曰人顶骨净。即与学者世间相违。</p><p xml:id="pX53p0923c1115" cb:place="inline">〇三藏量云。 <lb ed="X" n="0923c12"/><lb ed="R087" n="0117a08"/>真故极成色。真故二字。简世间相违过。及违教等 <lb ed="X" n="0923c13"/><lb ed="R087" n="0117a09"/>过。外人问云。世间皆知色離识有。今者大乘立色 <lb ed="X" n="0923c14"/><lb ed="R087" n="0117a10"/>不離眼识。以违世间共所知故。何不犯世间相违 <lb ed="X" n="0923c15"/><lb ed="R087" n="0117a11"/>过。答。夫立比量。有自他共。随其所应。各有标简。若 <lb ed="X" n="0923c16"/><lb ed="R087" n="0117a12"/>自比量<note place="inline">谓自立義令他解了</note>。自许言简<note place="inline">显自许之言无他随一等过</note>。若他 <lb ed="X" n="0923c17"/><lb ed="R087" n="0117a13"/>比量<note place="inline">于他立中出宗因过</note>。汝执言简<note place="inline">无违宗等失</note>。若共比量<note place="inline">于他立中 <lb ed="X" n="0923c18"/><lb ed="R087" n="0117a14"/>出比量过</note>。勝義言简<note place="inline">无自教等失</note>今此共比量有所拣别。真 <lb ed="X" n="0923c19"/><lb ed="R087" n="0117a15"/>故之言。表依勝義。即依四种勝義谛中体用显现 <lb ed="X" n="0923c20"/><lb ed="R087" n="0117a16"/>谛立。问不违世间非学即可尔。又如<persName>世尊</persName>于小乘 <lb ed="X" n="0923c21"/><lb ed="R087" n="0117a17"/>阿含经。亦许色離识有。学者小乘共计心外有其 <lb ed="X" n="0923c22"/><lb ed="R087" n="0117a18"/>实境。岂不违于阿含等教学者小乘。答。但依大乘 <lb ed="X" n="0923c23"/><lb ed="R087" n="0117b01"/>殊勝義立。不违小乘之教学者世间之失。</p><p xml:id="pX53p0923c2317" cb:place="inline">是知 <lb ed="X" n="0923c24"/><lb ed="R087" n="0117b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0923c2401" n="0923c2401"/><anchor xml:id="beg0923c2401" n="0923c2401"/>但<anchor xml:id="end0923c2401"/>依殊勝義立。则违世间亦不为过。故著于此。以 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0924a" n="0924a"/> <lb ed="X" n="0924a01"/><lb ed="R087" n="0117b03"/>为标準。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924a02"/><lb ed="R087" n="0117b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0924a0201">自语相违者。如言我母。是其石女。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924a03"/><lb ed="R087" n="0117b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0924a0301">生育我身。名为我母。石女不生。而言我母是石女 <lb ed="X" n="0924a04"/><lb ed="R087" n="0117b06"/>者。自语相违也。</p><p xml:id="pX53p0924a0407" cb:place="inline">△二释不极成四过。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924a05"/><lb ed="R087" n="0117b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0924a0501">能别不极成者。如<persName>佛</persName>弟子。对数论师。立声灭壞。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924a06"/><lb ed="R087" n="0117b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0924a0601">能别者。即後陈宗体。立敌共许有此法故。名为极 <lb ed="X" n="0924a07"/><lb ed="R087" n="0117b09"/>成。数论不许声灭壞故。是能别宗体不极成。</p><p xml:id="pX53p0924a0718" cb:place="inline">按 <lb ed="X" n="0924a08"/><lb ed="R087" n="0117b10"/>龙树论以勤勇无间所发因。成立声灭壞。廣百论 <lb ed="X" n="0924a09"/><lb ed="R087" n="0117b11"/>破根境品。亦廣推微声性散壞。正对数论师说。或 <lb ed="X" n="0924a10"/><lb ed="R087" n="0117b12"/>谓假立。非也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924a11"/><lb ed="R087" n="0117b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0924a1101">所别不极成者。如数论师。对<persName>佛</persName>弟子。说我是思。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924a12"/><lb ed="R087" n="0117b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0924a1201">前陈有法。名为所别。<persName>佛</persName>弟子不许有我故。是所别 <lb ed="X" n="0924a13"/><lb ed="R087" n="0117b15"/>宗依不极成。</p><p xml:id="pX53p0924a1306" cb:place="inline">廣百论破我品。廣破思我。此但取 <lb ed="X" n="0924a14"/><lb ed="R087" n="0117b16"/><persName>佛</persName>弟子不许有我。非不许思。思属遍行心所故<note place="inline">廣百 <lb ed="X" n="0924a15"/><lb ed="R087" n="0117b17"/>论是诤意许此<anchor xml:id="nkr_note_add_0924a1501" n="0924a1501"/><anchor xml:id="beg0924a1501" n="0924a1501"/>但<anchor xml:id="end0924a1501"/>言陈故不同耳</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924a16"/><lb ed="R087" n="0117b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0924a1601">俱不极成者。如勝论师。对<persName>佛</persName>弟子。立我以为和合同 <lb ed="X" n="0924a17"/><lb ed="R087" n="0118a01"/>缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924a18"/><lb ed="R087" n="0118a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0924a1801">能别所别二俱不成也。勝论计六句義。第六和合 <lb ed="X" n="0924a19"/><lb ed="R087" n="0118a03"/>句。彼云。和合者。如鸟飞空。忽至树枝。住而不去。一 <lb ed="X" n="0924a20"/><lb ed="R087" n="0118a04"/>切异法。忽尔和合。由和合性使之然也。<persName>佛</persName>弟子不 <lb ed="X" n="0924a21"/><lb ed="R087" n="0118a05"/>许有我是所别不极成。亦不许有和合性。是能别 <lb ed="X" n="0924a22"/><lb ed="R087" n="0118a06"/>不极成。故名俱不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924a23"/><lb ed="R087" n="0118a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0924a2301">相符极成者。如说声是所闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924a24"/><lb ed="R087" n="0118a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0924a2401">声是所闻。立敌共许。是相符也。是极成也。何亦为 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0924b" n="0924b"/> <lb ed="X" n="0924b01"/><lb ed="R087" n="0118a09"/>过。盖极成之法。虽立敌共许。而前陈後陈和合为 <lb ed="X" n="0924b02"/><lb ed="R087" n="0118a10"/>宗了。立者即许。敌者不许。立敌共诤。是名宗体。若 <lb ed="X" n="0924b03"/><lb ed="R087" n="0118a11"/>敌者不诤。两家符同。则正義何由而伸。正智何由 <lb ed="X" n="0924b04"/><lb ed="R087" n="0118a12"/>而生。非过而何。</p><p xml:id="pX53p0924b0407" cb:place="inline">△三结成似宗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924b05"/><lb ed="R087" n="0118a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0924b0501">如是多言。是遣诸法自相门故。不容成故。立无果故。 <lb ed="X" n="0924b06"/><lb ed="R087" n="0118a14"/>名似立宗过。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924b07"/><lb ed="R087" n="0118a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0924b0701">是遣诸法自相门故。结相违五过。如说声非所闻。 <lb ed="X" n="0924b08"/><lb ed="R087" n="0118a16"/>即此非所闻言。便与声之自相相违。如言甁常。即 <lb ed="X" n="0924b09"/><lb ed="R087" n="0118a17"/>此常言。便与甁之自相相违等。不容成故。结不极 <lb ed="X" n="0924b10"/><lb ed="R087" n="0118a18"/>成四过。末句总结两段皆不生智果。</p><p xml:id="pX53p0924b1015" cb:place="inline">△二似因二。 <lb ed="X" n="0924b11"/><lb ed="R087" n="0118b01"/>初总标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924b12"/><lb ed="R087" n="0118b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0924b1201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0924b1201" n="0924b1201"/><anchor xml:id="beg0924b1201" n="0924b1201"/>已<anchor xml:id="end0924b1201"/>说似宗。当说似因。不成不定。及与相违。是名似因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924b13"/><lb ed="R087" n="0118b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0924b1301">于因三相。有缺减处。即名似因。</p><p xml:id="pX53p0924b1313" cb:place="inline">△二别释三。初释 <lb ed="X" n="0924b14"/><lb ed="R087" n="0118b04"/>不成二。初列名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924b15"/><lb ed="R087" n="0118b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0924b1501">不成有四。一两俱不成。二随一不成。三犹豫不成。四 <lb ed="X" n="0924b16"/><lb ed="R087" n="0118b06"/>所依不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924b17"/><lb ed="R087" n="0118b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0924b1701">此以因望宗。亦就不许说不成。解者遂以为缺遍 <lb ed="X" n="0924b18"/><lb ed="R087" n="0118b08"/>是宗法性之过。既不成矣。又岂论其缺何相缺何 <lb ed="X" n="0924b19"/><lb ed="R087" n="0118b09"/>相哉。</p><p xml:id="pX53p0924b1903" cb:place="inline">△二释相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924b20"/><lb ed="R087" n="0118b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0924b2001">如成立声为无常等。若言是眼所见性故。两俱不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924b21"/><lb ed="R087" n="0118b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0924b2101">如成立声为无常等。此是总句。下所作性故。亦承 <lb ed="X" n="0924b22"/><lb ed="R087" n="0118b12"/>此说去。以声为眼境。非但敌者不许。即立者亦难 <lb ed="X" n="0924b23"/><lb ed="R087" n="0118b13"/>自许。故两俱不成。此两字。解者俱谓常无常二宗。 <lb ed="X" n="0924b24"/><lb ed="R087" n="0118b14"/>據龙树云。彼此不同许。定非宗法。如有成立声是 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0924c" n="0924c"/> <lb ed="X" n="0924c01"/><lb ed="R087" n="0118b15"/>无常。眼所见故。又若敌论不同许者。如对显论。所 <lb ed="X" n="0924c02"/><lb ed="R087" n="0118b16"/>作性故。则谓立敌两家俱不成者为得之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924c03"/><lb ed="R087" n="0118b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0924c0301">所作性故。对声显论。随一不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924c04"/><lb ed="R087" n="0118b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0924c0401">以所作性为无常因。得矣。而对彼声显论师。不许 <lb ed="X" n="0924c05"/><lb ed="R087" n="0119a01"/>声为所作性故。犯随他一分不成过。声显论者。成 <lb ed="X" n="0924c06"/><lb ed="R087" n="0119a02"/>唯识云。有馀偏执一切声常。待缘显发。方能诠表。 <lb ed="X" n="0924c07"/><lb ed="R087" n="0119a03"/>瑜伽亦云。外声论师。起如是见。立如是论。声相本 <lb ed="X" n="0924c08"/><lb ed="R087" n="0119a04"/>有。无生无灭。然由数宣吐。方得显了。而声体是常。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924c09"/><lb ed="R087" n="0119a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0924c0901">于雾等性起疑惑时。为成大种和合火有。而有所说。 <lb ed="X" n="0924c10"/><lb ed="R087" n="0119a06"/>犹豫不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924c11"/><lb ed="R087" n="0119a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0924c1101">此无磪见而立量者之譬也。远处见烟。比知有火。 <lb ed="X" n="0924c12"/><lb ed="R087" n="0119a08"/>何过之有。今于雾等。尙未了知是烟非烟。而遽成 <lb ed="X" n="0924c13"/><lb ed="R087" n="0119a09"/>立大种和合火有有所言说。应立量云。彼所见相 <lb ed="X" n="0924c14"/><lb ed="R087" n="0119a10"/>是有法<note place="inline">即雾等性</note>。大种和合火有为宗。因云。以见烟故。 <lb ed="X" n="0924c15"/><lb ed="R087" n="0119a11"/>四大能造。故称为种。即薪炭等和合有火而烟生 <lb ed="X" n="0924c16"/><lb ed="R087" n="0119a12"/>焉。起疑惑时。即是犹豫。不必以大种和合分为两 <lb ed="X" n="0924c17"/><lb ed="R087" n="0119a13"/>因以作犹豫也。况和合大种。是宗非因。以现烟故 <lb ed="X" n="0924c18"/><lb ed="R087" n="0119a14"/>为因。龙树论可據。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924c19"/><lb ed="R087" n="0119a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0924c1901">虚空实有。德所依故。对无空论。所依不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0924c20"/><lb ed="R087" n="0119a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0924c2001">虚空是有法。实有为宗。因云。德所依故。自说则可。 <lb ed="X" n="0924c21"/><lb ed="R087" n="0119a17"/>若对无空论立。则所依不成。以彼不许有虚空故。 <lb ed="X" n="0924c22"/><lb ed="R087" n="0119a18"/>空既非有。德何所依。龙树云。或于是处有法不成。 <lb ed="X" n="0924c23"/><lb ed="R087" n="0119b01"/>如成立我其体周遍。于一切处生乐等故。对无我 <lb ed="X" n="0924c24"/><lb ed="R087" n="0119b02"/>论。所依不成。據此则所依即宗依也。然则与所别 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0925a" n="0925a"/> <lb ed="X" n="0925a01"/><lb ed="R087" n="0119b03"/>不极成何异。曰前说宗不成。此说因不成。所以不 <lb ed="X" n="0925a02"/><lb ed="R087" n="0119b04"/>同。</p><p xml:id="pX53p0925a0202" cb:place="inline">△二释不定二。初列名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0925a03"/><lb ed="R087" n="0119b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0925a0301">不定有六。一共。二不共。三同品一分转。异品遍转。四 <lb ed="X" n="0925a04"/><lb ed="R087" n="0119b06"/>异品一分转。同品遍转。五俱品一分转。六相违决定。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0925a05"/><lb ed="R087" n="0119b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0925a0501">此以喩显不定。解者俱以为後二因。性不具之过。 <lb ed="X" n="0925a06"/><lb ed="R087" n="0119b08"/>玩论文意。正谓不定是何宗。乃缺遍是宗法性耳。 <lb ed="X" n="0925a07"/><lb ed="R087" n="0119b09"/>不定即是犹豫因。</p><p xml:id="pX53p0925a0708" cb:place="inline">△二释相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0925a08"/><lb ed="R087" n="0119b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0925a0801">此中共者。如言声常。所量性故。常无常品。皆共此因。 <lb ed="X" n="0925a09"/><lb ed="R087" n="0119b11"/>是故不定。为如甁等。所量性故。声是无常。为如空等。 <lb ed="X" n="0925a10"/><lb ed="R087" n="0119b12"/>所量性故。声是其常。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0925a11"/><lb ed="R087" n="0119b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0925a1101">常无常二宗共一因故名共。如言下。立量。常无下。 <lb ed="X" n="0925a12"/><lb ed="R087" n="0119b14"/>辩过。为如下。正出不定之相。後文仿此。声常所量 <lb ed="X" n="0925a13"/><lb ed="R087" n="0119b15"/>性故。即九种宗法中第一种。此中常宗。空为同品。 <lb ed="X" n="0925a14"/><lb ed="R087" n="0119b16"/>甁为异品。所量性因。同异俱有。则声果常耶。抑非 <lb ed="X" n="0925a15"/><lb ed="R087" n="0119b17"/>常耶。故成不定。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0925a16"/><lb ed="R087" n="0119b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0925a1601">言不共者如。说声常。所闻性故。常无常品。皆離此因。 <lb ed="X" n="0925a17"/><lb ed="R087" n="0120a01"/>常无常外。馀非有故。是犹豫因。此所闻性。其犹何等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0925a18"/><lb ed="R087" n="0120a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0925a1801">常无常二宗。皆離此因。故名不共。声常。所闻性故。 <lb ed="X" n="0925a19"/><lb ed="R087" n="0120a03"/>即九种宗法中第五种。此所闻性之因。以空为同 <lb ed="X" n="0925a20"/><lb ed="R087" n="0120a04"/>品。空何所闻而显常。则常品離此因矣。以甁为异 <lb ed="X" n="0925a21"/><lb ed="R087" n="0120a05"/>品。甁何所闻而显无常。则无常品亦離此因矣。二 <lb ed="X" n="0925a22"/><lb ed="R087" n="0120a06"/>处皆離。二外无法。此所闻性。当以何法为同品耶。 <lb ed="X" n="0925a23"/><lb ed="R087" n="0120a07"/>此似阙同品定有性。其实三相俱缺。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0925a24"/><lb ed="R087" n="0120a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0925a2401">同品一分转异品遍转者。如说声<note place="inline">有法</note>非勤勇无间所 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0925b" n="0925b"/> <lb ed="X" n="0925b01"/><lb ed="R087" n="0120a09"/>发<note place="inline">宗</note>。无常性故<note place="inline">因</note>。此中非勤勇无间所发宗。以电空 <lb ed="X" n="0925b02"/><lb ed="R087" n="0120a10"/>等为其同品<note place="inline">且按定同品。下擧因出过</note>。此无常性。于电等有<note place="inline">一分转</note>。 <lb ed="X" n="0925b03"/><lb ed="R087" n="0120a11"/>于空等无<note place="inline">一分不转。此不应无而无即乖同品定有性</note>。非勤勇无间所发 <lb ed="X" n="0925b04"/><lb ed="R087" n="0120a12"/>宗。以甁等为异品<note place="inline">以甁由人工无间得成故</note>。于彼遍有<note place="inline">以甁全体是无常故。 <lb ed="X" n="0925b05"/><lb ed="R087" n="0120a13"/>即异品遍转。此不应转而转。即乖异品遍无性</note>。此因以电以甁为同法故。亦 <lb ed="X" n="0925b06"/><lb ed="R087" n="0120a14"/>是不定<note place="inline">此句按定下出不定之相</note>。为如甁等无常性故。彼是勤勇 <lb ed="X" n="0925b07"/><lb ed="R087" n="0120a15"/>无间所发。为如电等无常性故。彼非勤勇无间所发 <lb ed="X" n="0925b08"/><lb ed="R087" n="0120a16"/><note place="inline">两趣不定意因不成</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0925b09"/><lb ed="R087" n="0120a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0925b0901">声有三种。一因执受大种。谓语等声。一因不执受 <lb ed="X" n="0925b10"/><lb ed="R087" n="0120a18"/>大种。谓树等声。一因俱大种。谓手鼓等声<note place="inline">以手擧鼓手是 <lb ed="X" n="0925b11"/><lb ed="R087" n="0120b01"/>执受鼓是不执受故曰俱</note>。此非勤勇无间所发声。即因不执受 <lb ed="X" n="0925b12"/><lb ed="R087" n="0120b02"/>大种声也。下勤勇无间所发声。即因俱大种声也。 <lb ed="X" n="0925b13"/><lb ed="R087" n="0120b03"/>非勤勇无。间所发。无常性故。即九种宗法中第七 <lb ed="X" n="0925b14"/><lb ed="R087" n="0120b04"/>种。此无常性下六句。虽正释同品一分转异品遍 <lb ed="X" n="0925b15"/><lb ed="R087" n="0120b05"/>转。而实非正出过之词。不过审定以电以甁为同 <lb ed="X" n="0925b16"/><lb ed="R087" n="0120b06"/>法耳。为如甁等下。乃正出不定之相。下二条亦准 <lb ed="X" n="0925b17"/><lb ed="R087" n="0120b07"/>此。谓若拣去一分不转之空。而取遍转之甁。与电 <lb ed="X" n="0925b18"/><lb ed="R087" n="0120b08"/>偕为同法。庶免缺二相过。然亦是不定。何者。电甁 <lb ed="X" n="0925b19"/><lb ed="R087" n="0120b09"/>二物。在无常因。则为同法。以此二物皆无常故。在 <lb ed="X" n="0925b20"/><lb ed="R087" n="0120b10"/>非勤勇无间所发宗。则电同甁异。今擧因成宗。则 <lb ed="X" n="0925b21"/><lb ed="R087" n="0120b11"/>两趣无定。将以无常之甁。成勤发之宗乎。抑以无 <lb ed="X" n="0925b22"/><lb ed="R087" n="0120b12"/>常之电。成非勤发之宗乎。既不定是非勤发之宗。 <lb ed="X" n="0925b23"/><lb ed="R087" n="0120b13"/>则非遍是宗法性矣。何止後二相俱缺而<anchor xml:id="nkr_note_add_0925b2301" n="0925b2301"/><anchor xml:id="beg0925b2301" n="0925b2301"/>已<anchor xml:id="end0925b2301"/>耶。下 <lb ed="X" n="0925b24"/><lb ed="R087" n="0120b14"/>条仿此。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0925c" n="0925c"/> <lb ed="X" n="0925c01"/><lb ed="R087" n="0120b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0925c0101">异品一分转同品遍转者。如立宗言声是勤勇无间 <lb ed="X" n="0925c02"/><lb ed="R087" n="0120b16"/>所发<note place="inline">宗</note>。无常性故<note place="inline">因</note>。勤勇无间所发宗。以甁等为同 <lb ed="X" n="0925c03"/><lb ed="R087" n="0120b17"/>品<note place="inline">亦勤发类故</note>。其无常性<note place="inline">此句贯下二于字</note>。于此遍有<note place="inline">即同品遍转也。此不 <lb ed="X" n="0925c04"/><lb ed="R087" n="0120b18"/>为过</note>。以电空等为异品<note place="inline">皆非勤发类故</note>。于彼一分电等是有<note place="inline">即异 <lb ed="X" n="0925c05"/><lb ed="R087" n="0121a01"/>品一分转也此正是过</note>。空等是无<note place="inline">此不为过</note>。是故如前亦为不定。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0925c06"/><lb ed="R087" n="0121a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0925c0601">声是勤勇无间所发。无常性故。此九种宗法中第 <lb ed="X" n="0925c07"/><lb ed="R087" n="0121a03"/>三种。如前者。谓此无常因。以电以甁为同法故。亦 <lb ed="X" n="0925c08"/><lb ed="R087" n="0121a04"/>为不定。为如电等无常性故。彼非勤勇无间所发。 <lb ed="X" n="0925c09"/><lb ed="R087" n="0121a05"/>为如甁等无常性故。彼是勤勇无间所发。此似阙 <lb ed="X" n="0925c10"/><lb ed="R087" n="0121a06"/>异品遍无性。其实三相俱缺。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0925c11"/><lb ed="R087" n="0121a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0925c1101">俱品一分转者。如说声常。无质碍故<note place="inline">此立量下辩过</note>。此中常 <lb ed="X" n="0925c12"/><lb ed="R087" n="0121a08"/>宗。以虚空极微为同品<note place="inline">外道计微尘常故亦入此同品</note>。无质碍性<note place="inline">此句 <lb ed="X" n="0925c13"/><lb ed="R087" n="0121a09"/>贯下四个于字</note>。于虚空等有<note place="inline">空无质碍故。即一分转也</note>。于极微等无<note place="inline">尘有质碍 <lb ed="X" n="0925c14"/><lb ed="R087" n="0121a10"/>故。即一分不转。此不应无而无也</note>。以甁乐等为异品<note place="inline">甁乐皆无常故</note>。于乐等 <lb ed="X" n="0925c15"/><lb ed="R087" n="0121a11"/>有<note place="inline">同无质碍一分转。此不应转而转也</note>于甁等无<note place="inline">甁有质碍。一分不转</note>。是故此因 <lb ed="X" n="0925c16"/><lb ed="R087" n="0121a12"/>以乐以空为同法故亦名不定。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0925c17"/><lb ed="R087" n="0121a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0925c1701">俱者。同品异品。俱一分转。一分不转也。声常。无质 <lb ed="X" n="0925c18"/><lb ed="R087" n="0121a14"/>碍故。九种宗法所不载。说见後似喩解中。无质碍 <lb ed="X" n="0925c19"/><lb ed="R087" n="0121a15"/>因。于同品极微一分不转。于异中乐等一分转。故 <lb ed="X" n="0925c20"/><lb ed="R087" n="0121a16"/>应拣去一分不转之极微。而取一分转之乐等。与 <lb ed="X" n="0925c21"/><lb ed="R087" n="0121a17"/>空偕为同法。然于无质碍因可尔。若擧因成宗。则 <lb ed="X" n="0925c22"/><lb ed="R087" n="0121a18"/>为不定。将以无质碍之空。成声是常乎。将以无质 <lb ed="X" n="0925c23"/><lb ed="R087" n="0121b01"/>碍之乐。成声是无常乎。乐字。若是音乐之乐。则亦 <lb ed="X" n="0925c24"/><lb ed="R087" n="0121b02"/>声耳。不可以声还喩于声。当以苦乐之乐为定。盖 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0926a" n="0926a"/> <lb ed="X" n="0926a01"/><lb ed="R087" n="0121b03"/>数论师执我是思。受用萨埵剌阇答摩所成大等 <lb ed="X" n="0926a02"/><lb ed="R087" n="0121b04"/>二十三法。萨埵剌阇答摩。旧译乐苦痴。亦名喜忧 <lb ed="X" n="0926a03"/><lb ed="R087" n="0121b05"/>暗。新翻贪嗔痴。详金七十论廣百论中。二论多言 <lb ed="X" n="0926a04"/><lb ed="R087" n="0121b06"/>乐等三法。立量专为破外道。而数勝其渠魁也。故 <lb ed="X" n="0926a05"/><lb ed="R087" n="0121b07"/>擧喩擧宗擧因。皆不出此数种论中。不当更为异 <lb ed="X" n="0926a06"/><lb ed="R087" n="0121b08"/>释耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0926a07"/><lb ed="R087" n="0121b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0926a0701">相违决定者。如立宗言。声是无常。所作性故。譬如甁 <lb ed="X" n="0926a08"/><lb ed="R087" n="0121b10"/>等。有立声常。所闻性故。譬如声性。此二皆是犹豫因 <lb ed="X" n="0926a09"/><lb ed="R087" n="0121b11"/>故。俱名不定。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0926a10"/><lb ed="R087" n="0121b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0926a1001">声是无常。所作性故。即九种宗中第二种。或立为 <lb ed="X" n="0926a11"/><lb ed="R087" n="0121b13"/>常。所闻性故。即第五种。此立敌共诤一有法。因喩 <lb ed="X" n="0926a12"/><lb ed="R087" n="0121b14"/>各异。三相无缺。但两家俱不能出过。如立者虽自 <lb ed="X" n="0926a13"/><lb ed="R087" n="0121b15"/>立无常。而亦许声是所闻性。同彼声性。故不能出 <lb ed="X" n="0926a14"/><lb ed="R087" n="0121b16"/>常宗过也。敌者虽自立常。而亦许声是所作性。同 <lb ed="X" n="0926a15"/><lb ed="R087" n="0121b17"/>彼甁等。故不能出无常宗过也。既不能互出其过。 <lb ed="X" n="0926a16"/><lb ed="R087" n="0121b18"/>两家犹豫。不能定成一宗。互不生其正智。故名决 <lb ed="X" n="0926a17"/><lb ed="R087" n="0122a01"/>定相违不定过。解者皆谓缺第三相。谬矣。</p><p xml:id="pX53p0926a1717" cb:place="inline">△三释 <lb ed="X" n="0926a18"/><lb ed="R087" n="0122a02"/>相违二。初列名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0926a19"/><lb ed="R087" n="0122a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0926a1901">相违有四。谓法自相相违因。法差别相违因。有法自 <lb ed="X" n="0926a20"/><lb ed="R087" n="0122a04"/>相相违因。有法差别相违因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0926a21"/><lb ed="R087" n="0122a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0926a2101">法。即後陈宗体。有法。即前陈宗依。自相。即言陈之 <lb ed="X" n="0926a22"/><lb ed="R087" n="0122a06"/>自相。差别。即意许之差别。如真故极成色。是有法 <lb ed="X" n="0926a23"/><lb ed="R087" n="0122a07"/>自相。定離眼识色。非定離眼识色。是有法差别。定 <lb ed="X" n="0926a24"/><lb ed="R087" n="0122a08"/>不離眼识宗。是法自相。相分定不離自证分。是法 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0926b" n="0926b"/> <lb ed="X" n="0926b01"/><lb ed="R087" n="0122a09"/>差别。相违者。是因违于宗也。凡相违因出过申量。 <lb ed="X" n="0926b02"/><lb ed="R087" n="0122a10"/>皆改宗不改因。番异作同。番同作异。旧註家似不 <lb ed="X" n="0926b03"/><lb ed="R087" n="0122a11"/>了此。</p><p xml:id="pX53p0926b0303" cb:place="inline">△二释相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0926b04"/><lb ed="R087" n="0122a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0926b0401">此中法自相相违因者。如说声常。所作性故。或勤勇 <lb ed="X" n="0926b05"/><lb ed="R087" n="0122a13"/>无间所发性故。此因唯于异品中有。是故相违。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0926b06"/><lb ed="R087" n="0122a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0926b0601">此因与後陈宗法之自相相违也。如说声常。所作 <lb ed="X" n="0926b07"/><lb ed="R087" n="0122a15"/>性故。即九种宗法中第四种。或勤勇无间所发性 <lb ed="X" n="0926b08"/><lb ed="R087" n="0122a16"/>故。即九种中第六种。此因唯于异品中有者。以常 <lb ed="X" n="0926b09"/><lb ed="R087" n="0122a17"/>住宗。必以虚空等为同品。以甁瓯等为异品。今所 <lb ed="X" n="0926b10"/><lb ed="R087" n="0122a18"/>作因。或勤勇无。间所发因。止向甁等异品上转。不 <lb ed="X" n="0926b11"/><lb ed="R087" n="0122b01"/>向同品空等上转。故与常宗自相相违。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0926b12"/><lb ed="R087" n="0122b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0926b1201">法差别相违因者。如说眼等<note place="inline">宗之自相</note>。必为他用<note place="inline">宗之差别相</note>。 <lb ed="X" n="0926b13"/><lb ed="R087" n="0122b03"/>积聚性故<note place="inline">相违之因</note>。如卧具等<note place="inline">喩也上立量下辩违</note>。此因如能成立。 <lb ed="X" n="0926b14"/><lb ed="R087" n="0122b04"/>眼等必为他用<note place="inline">此他即是我</note>。如是亦能成立所立法差别 <lb ed="X" n="0926b15"/><lb ed="R087" n="0122b05"/>相违<note place="inline">先出过名後言所以</note>。积聚他用诸卧具等。为积聚他所受 <lb ed="X" n="0926b16"/><lb ed="R087" n="0122b06"/>用故<note place="inline">此他属他人</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0926b17"/><lb ed="R087" n="0122b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0926b1701">此因与後陈宗法上意许差别之相相违也。数论 <lb ed="X" n="0926b18"/><lb ed="R087" n="0122b08"/>师金七十论云。我是实有。聚集为他故。我见世间 <lb ed="X" n="0926b19"/><lb ed="R087" n="0122b09"/>一切聚集。幷是为他。譬如床席等聚集非。为自用。 <lb ed="X" n="0926b20"/><lb ed="R087" n="0122b10"/>必皆为人设。有他能受用。为此故聚集。屋等亦如 <lb ed="X" n="0926b21"/><lb ed="R087" n="0122b11"/>是。大等亦如是<note place="inline">大。即地。水。火。风。空。等即等馀二十二法</note>。五大聚名身。 <lb ed="X" n="0926b22"/><lb ed="R087" n="0122b12"/>是身非自为。决定知为他。他者即是我。故知我实 <lb ed="X" n="0926b23"/><lb ed="R087" n="0122b13"/>有。此中即借其说立量以破之。取其五大聚名身 <lb ed="X" n="0926b24"/><lb ed="R087" n="0122b14"/>中眼一种为有法。非为自用幷是为他句为宗。聚 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0926c" n="0926c"/> <lb ed="X" n="0926c01"/><lb ed="R087" n="0122b15"/>集句为因。如床席等为同喩。夫眼与床席非同类 <lb ed="X" n="0926c02"/><lb ed="R087" n="0122b16"/>无论也。眼之积聚不同床席之积聚亦无论也。今 <lb ed="X" n="0926c03"/><lb ed="R087" n="0122b17"/>第就所谓他者辩之。先曰非为自用必皆为人设。 <lb ed="X" n="0926c04"/><lb ed="R087" n="0122b18"/>则自他有辨矣。後曰他者即是我。则自他无辨矣。 <lb ed="X" n="0926c05"/><lb ed="R087" n="0123a01"/>欲成就身积聚。则混自他而一之。欲成就卧具积 <lb ed="X" n="0926c06"/><lb ed="R087" n="0123a02"/>聚。则析自他而二之。岂非违乎。自。他。即差别也。故 <lb ed="X" n="0926c07"/><lb ed="R087" n="0123a03"/>此积聚性之因。如能成就眼等必为他用之宗法。 <lb ed="X" n="0926c08"/><lb ed="R087" n="0123a04"/>亦能成就此宗法差别相违之过。何以故。工匠之 <lb ed="X" n="0926c09"/><lb ed="R087" n="0123a05"/>积聚床席等。专为积聚主人所受用故。眼积聚性。 <lb ed="X" n="0926c10"/><lb ed="R087" n="0123a06"/>异熟长养。俱不属他人。岂其类哉。造床织席。亦有 <lb ed="X" n="0926c11"/><lb ed="R087" n="0123a07"/>自用者。为拣此一分。故曰积聚他用诸卧具等。申 <lb ed="X" n="0926c12"/><lb ed="R087" n="0123a08"/>违量云。眼等不为他用。积聚性故。喩如眼根。有法 <lb ed="X" n="0926c13"/><lb ed="R087" n="0123a09"/>是浮尘根。喩是勝義根。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0926c14"/><lb ed="R087" n="0123a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0926c1401">有法自相相违因者。如说有性<note place="inline">有法</note>。非实非德非业<note place="inline">宗</note>。 <lb ed="X" n="0926c15"/><lb ed="R087" n="0123a11"/>有一实故。有德业故<note place="inline">因</note>。如同异性<note place="inline">喩</note>。此因如能成遮 <lb ed="X" n="0926c16"/><lb ed="R087" n="0123a12"/>实等<note place="inline">非实德业宗</note>。如是亦能成遮有性<note place="inline">亦非大有性</note>。俱决定故 <lb ed="X" n="0926c17"/><lb ed="R087" n="0123a13"/><note place="inline">既能遮此定亦遮彼</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0926c18"/><lb ed="R087" n="0123a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0926c1801">此因与前陈有法自相相违也。勝论师立六句義。 <lb ed="X" n="0926c19"/><lb ed="R087" n="0123a15"/>一实。二德。三业。四大有性。五同异性。六和合性。各 <lb ed="X" n="0926c20"/><lb ed="R087" n="0123a16"/>有自体。摄法多少不同。其大有性唯一。实德业三 <lb ed="X" n="0926c21"/><lb ed="R087" n="0123a17"/>同一有故。離实德业外别有一法为体。由此大有。 <lb ed="X" n="0926c22"/><lb ed="R087" n="0123a18"/>有实等故。同异亦一。实德业三。总一同异。然離实 <lb ed="X" n="0926c23"/><lb ed="R087" n="0123b01"/>等有别实体<note place="inline">详见花严玄谈八卷及勝宗十句论</note>。今言有性者。即彼 <lb ed="X" n="0926c24"/><lb ed="R087" n="0123b02"/>第四大有性也。言陈有性。则有性言。直诠大有性 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0927a" n="0927a"/> <lb ed="X" n="0927a01"/><lb ed="R087" n="0123b03"/>之自相也<note place="inline">未论此性有非有等差别故</note>。非实非德非业。即用彼 <lb ed="X" n="0927a02"/><lb ed="R087" n="0123b04"/>離实德业外别有一法实体为宗。即以实德业三 <lb ed="X" n="0927a03"/><lb ed="R087" n="0123b05"/>有实法为因。以自有一实德业体。故非彼实德业 <lb ed="X" n="0927a04"/><lb ed="R087" n="0123b06"/>也。以同异性为喩。同异有一实同异。非实等。以明 <lb ed="X" n="0927a05"/><lb ed="R087" n="0123b07"/>有性有一实有性。非实等也。然此。有一实等因。既 <lb ed="X" n="0927a06"/><lb ed="R087" n="0123b08"/>成遮实等宗。则亦成遮有性。而与有法自相相违。 <lb ed="X" n="0927a07"/><lb ed="R087" n="0123b09"/>以彼云实德业三同一有故。既遮实等性。岂不遮 <lb ed="X" n="0927a08"/><lb ed="R087" n="0123b10"/>大有性耶。遮此遮彼。俱决定故。申违量云。有性即 <lb ed="X" n="0927a09"/><lb ed="R087" n="0123b11"/>实即德即业。有一实故。有德业故。如石女儿寐言 <lb ed="X" n="0927a10"/><lb ed="R087" n="0123b12"/>曰。勝宗十句论云。同以合实德业为義。有诠智因。 <lb ed="X" n="0927a11"/><lb ed="R087" n="0123b13"/>异以常于实等则转依一实为性。有遮觉義。此论 <lb ed="X" n="0927a12"/><lb ed="R087" n="0123b14"/>中引同异为喩。有深意焉。如同欲合。而异返遮。此 <lb ed="X" n="0927a13"/><lb ed="R087" n="0123b15"/>中成遮二字。即彼合遮字也。喩况别有一实德业 <lb ed="X" n="0927a14"/><lb ed="R087" n="0123b16"/>之因。本欲合成有法以立宗。而反遮其当体以相 <lb ed="X" n="0927a15"/><lb ed="R087" n="0123b17"/>违。是知此同异性。及上卧具等喩。未陈违義前。可 <lb ed="X" n="0927a16"/><lb ed="R087" n="0123b18"/>作同品定有。出违義後。翻作异品遍无。是以不改 <lb ed="X" n="0927a17"/><lb ed="R087" n="0124a01"/>宗喩二支。<anchor xml:id="nkr_note_add_0927a1701" n="0927a1701"/><anchor xml:id="beg0927a1701" n="0927a1701"/>但<anchor xml:id="end0927a1701"/>简因之相违也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927a18"/><lb ed="R087" n="0124a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0927a1801">有法差别相违因者。如即此因<note place="inline">有一实故有德业故</note>。即于前宗 <lb ed="X" n="0927a19"/><lb ed="R087" n="0124a03"/><note place="inline">非实非德非业</note>。有法差别<note place="inline">有实体之有性。无实体之有性。是有法差别</note>。作有缘性 <lb ed="X" n="0927a20"/><lb ed="R087" n="0124a04"/><note place="inline">以成大有性離一切法有自性故。即于有作缘也</note>。亦能成立与此相违作非 <lb ed="X" n="0927a21"/><lb ed="R087" n="0124a05"/>此缘性<note place="inline">以遮有性故。即于非有作缘也</note>。如遮实等。俱决定故<note place="inline">实等非实等。实 <lb ed="X" n="0927a22"/><lb ed="R087" n="0124a06"/>等非有性。以例有性非有性。有性亦非有也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927a23"/><lb ed="R087" n="0124a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0927a2301">此因与有法上意许之差别相违也。有性一也。勝 <lb ed="X" n="0927a24"/><lb ed="R087" n="0124a08"/>论计有实体。大乘明非有实体。有与非有。有法差 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0927b" n="0927b"/> <lb ed="X" n="0927b01"/><lb ed="R087" n="0124a09"/>别也。如前别有一实等因。于遮实等宗。固能成立 <lb ed="X" n="0927b02"/><lb ed="R087" n="0124a10"/>有实体之大有性。于有法上作有缘性。而亦即能 <lb ed="X" n="0927b03"/><lb ed="R087" n="0124a11"/>成立无实体之大有性。于有法上作非有缘性。而 <lb ed="X" n="0927b04"/><lb ed="R087" n="0124a12"/>与意许差别相违。何以故。如遮实等。实等非有体。 <lb ed="X" n="0927b05"/><lb ed="R087" n="0124a13"/>亦遮有性。有性亦无体故。俱决定故。如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0927b0501" n="0927b0501"/><anchor xml:id="beg0927b0501" n="0927b0501"/>已<anchor xml:id="end0927b0501"/>说。言 <lb ed="X" n="0927b06"/><lb ed="R087" n="0124a14"/>缘性者。因与有法作有非有之缘也。申违量云。汝 <lb ed="X" n="0927b07"/><lb ed="R087" n="0124a15"/>所执有性是无法。即实即德即业是宗。因云。有一 <lb ed="X" n="0927b08"/><lb ed="R087" n="0124a16"/>实故。有德业故。喩如毕竟无。呓言谓缘即因。有即 <lb ed="X" n="0927b09"/><lb ed="R087" n="0124a17"/>同品。非有即异品。于義无乖。但变文而言。恐滋疑 <lb ed="X" n="0927b10"/><lb ed="R087" n="0124a18"/>惑。故顺文而释。使人易晓耳。问。前云有性。詺曰自 <lb ed="X" n="0927b11"/><lb ed="R087" n="0124b01"/>相。今有缘性。詺曰差别。俱是有性。何以异乎。曰。前 <lb ed="X" n="0927b12"/><lb ed="R087" n="0124b02"/>云有性。即六句中大有性。以是前陈有法。非是对 <lb ed="X" n="0927b13"/><lb ed="R087" n="0124b03"/>无而言有性。今言有缘性者。即于前陈有法之上。 <lb ed="X" n="0927b14"/><lb ed="R087" n="0124b04"/>论有论无。故名差别。岂得同耶。</p><p xml:id="pX53p0927b1413" cb:place="inline">△三似喩二。初结 <lb ed="X" n="0927b15"/><lb ed="R087" n="0124b05"/>前标後。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927b16"/><lb ed="R087" n="0124b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0927b1601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0927b1601" n="0927b1601"/><anchor xml:id="beg0927b1601" n="0927b1601"/>已<anchor xml:id="end0927b1601"/>说似因。当说似喩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927b17"/><lb ed="R087" n="0124b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0927b1701">△二列名委释二初标列。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927b18"/><lb ed="R087" n="0124b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0927b1801">似同法喩有其五种。一能立法不成。二所立法不成。 <lb ed="X" n="0927b19"/><lb ed="R087" n="0124b09"/>三俱不成。四无合。五倒合。似异法喩亦有五种。一所 <lb ed="X" n="0927b20"/><lb ed="R087" n="0124b10"/>立不遣。二能立不遣。三俱不遣。四不離。五倒離。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927b21"/><lb ed="R087" n="0124b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0927b2101">此中不成不遣。俱以声常无质碍为宗因。查九种 <lb ed="X" n="0927b22"/><lb ed="R087" n="0124b12"/>宗法中。无此一因。以无质碍因。常无常宗俱用不 <lb ed="X" n="0927b23"/><lb ed="R087" n="0124b13"/>著。现见电等。皆无质碍。皆无常故。其无常宗。异品 <lb ed="X" n="0927b24"/><lb ed="R087" n="0124b14"/>遍转。尤难成立。今乃有此一种宗法者。盖由常宗 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0927c" n="0927c"/> <lb ed="X" n="0927c01"/><lb ed="R087" n="0124b15"/>之因。如所量性故。所闻性故。勤勇无间所发性故。 <lb ed="X" n="0927c02"/><lb ed="R087" n="0124b16"/>俱经大乘出其过失。立義不成。且常住宗无同品 <lb ed="X" n="0927c03"/><lb ed="R087" n="0124b17"/>故。故将无常宗异喩虚空。翻异作同。而变其因曰 <lb ed="X" n="0927c04"/><lb ed="R087" n="0124b18"/>无质碍故。立声为常。以声与虚空俱无质碍故。故 <lb ed="X" n="0927c05"/><lb ed="R087" n="0125a01"/>因明正理门论谓之顚倒成立。名为同法相似。不 <lb ed="X" n="0927c06"/><lb ed="R087" n="0125a02"/>然。常宗无质碍因。以空为喩。可谓俱成矣。而亦列 <lb ed="X" n="0927c07"/><lb ed="R087" n="0125a03"/>之俱不成中。其理难会。解者千说万说。终不能明 <lb ed="X" n="0927c08"/><lb ed="R087" n="0125a04"/>其所以。由未熟究诸论。源头不淸。故欲疏沦流委。 <lb ed="X" n="0927c09"/><lb ed="R087" n="0125a05"/>而其道无<g ref="#CB02133">丝</g>耳。</p><p xml:id="pX53p0927c0907" cb:place="inline">△次释相二。初似同法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927c10"/><lb ed="R087" n="0125a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0927c1001">能立法不成者。如说声常。无质碍故<note place="inline">此宗因。向下三种不成。俱承此 <lb ed="X" n="0927c11"/><lb ed="R087" n="0125a07"/>说去</note>。诸无质碍。见彼是常。犹如极微。然彼极微。所成立 <lb ed="X" n="0927c12"/><lb ed="R087" n="0125a08"/>法常性是有。能成立法无质碍无。以诸极微质碍性 <lb ed="X" n="0927c13"/><lb ed="R087" n="0125a09"/>故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927c14"/><lb ed="R087" n="0125a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0927c1401">此同喩合宗不合因也。诸无质碍。见彼是常。犹如 <lb ed="X" n="0927c15"/><lb ed="R087" n="0125a11"/>极微。此合词也。诸无质碍。如电光等。现见无常。犯 <lb ed="X" n="0927c16"/><lb ed="R087" n="0125a12"/>不定过。极微之喩。虽有常性。且有质碍。三支病痛。 <lb ed="X" n="0927c17"/><lb ed="R087" n="0125a13"/>一合便见。此无合之所以为过也。此中许极微常 <lb ed="X" n="0927c18"/><lb ed="R087" n="0125a14"/>者。亦是纵成。立此喩式。依大乘教。亦是无常。以有 <lb ed="X" n="0927c19"/><lb ed="R087" n="0125a15"/>方分。可分析故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927c20"/><lb ed="R087" n="0125a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0927c2001">所立法不成者。谓说如觉。然一切觉。能成立法无质 <lb ed="X" n="0927c21"/><lb ed="R087" n="0125a17"/>碍有。所成立法常性是无。以一切觉皆无常故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0927c22"/><lb ed="R087" n="0125a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0927c2201">此同喩合因不合宗也。勝宗十句论。觉云何。谓悟 <lb ed="X" n="0927c23"/><lb ed="R087" n="0125b01"/>一切境。此有二种。一现量。二比量。虽无质碍。刹那 <lb ed="X" n="0927c24"/><lb ed="R087" n="0125b02"/>刹那生灭不停。体是无常。故虽成因。不成宗也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0928a" n="0928a"/> <lb ed="X" n="0928a01"/><lb ed="R087" n="0125b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0928a0101">俱不成者。复有二种。有及非有。若言如甁。有俱不成。 <lb ed="X" n="0928a02"/><lb ed="R087" n="0125b04"/>若说如空。对非有论。无俱不成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0928a03"/><lb ed="R087" n="0125b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0928a0301">同喩宗因俱不成也。有即同品定有之有字。非有 <lb ed="X" n="0928a04"/><lb ed="R087" n="0125b06"/>即异品遍无之无字。若言如甁。甁无常性。宗不成 <lb ed="X" n="0928a05"/><lb ed="R087" n="0125b07"/>矣。甁有质碍。因不成矣。是同品定有性中。宗因俱 <lb ed="X" n="0928a06"/><lb ed="R087" n="0125b08"/>不成也。若说如空。则为俱成。以空是常。无质碍故。 <lb ed="X" n="0928a07"/><lb ed="R087" n="0125b09"/>今对非有空论。无俱不成。盖空既无矣。又何论其 <lb ed="X" n="0928a08"/><lb ed="R087" n="0125b10"/>常与无常。有质碍无质碍哉。是异品遍无性中。宗 <lb ed="X" n="0928a09"/><lb ed="R087" n="0125b11"/>因俱不成也。问。若说如空。正以空为同品耳。今乃 <lb ed="X" n="0928a10"/><lb ed="R087" n="0125b12"/>言异品不成。何也。曰。至教止许空为无常宗之异 <lb ed="X" n="0928a11"/><lb ed="R087" n="0125b13"/>喩。而不许为常宗之同喩故也。何故如此。曰。虚空 <lb ed="X" n="0928a12"/><lb ed="R087" n="0125b14"/>是依无质碍处假施设故。虽有虚言。都无实境。故 <lb ed="X" n="0928a13"/><lb ed="R087" n="0125b15"/>廣百论云。又此虚空。四谛不摄。虽执实有。然必应 <lb ed="X" n="0928a14"/><lb ed="R087" n="0125b16"/>许有分别智之所了知。除五识身所引意识。其馀 <lb ed="X" n="0928a15"/><lb ed="R087" n="0125b17"/>有漏不定外门分别意识。决定不能缘实有境。故 <lb ed="X" n="0928a16"/><lb ed="R087" n="0125b18"/>说颂曰。智者依世间。亦不见此義。谓诸有智者。依 <lb ed="X" n="0928a17"/><lb ed="R087" n="0126a01"/>止世间。随分别识。于虚空等。虽复专精愿求实義。 <lb ed="X" n="0928a18"/><lb ed="R087" n="0126a02"/>乃至少分亦不可得。唯见依名所起分别似虚空 <lb ed="X" n="0928a19"/><lb ed="R087" n="0126a03"/>等种种影像。掌珍论亦立量廣破虚空非实有故。 <lb ed="X" n="0928a20"/><lb ed="R087" n="0126a04"/>何以证至教止许空为无常异喩。曰。即无常异喩。 <lb ed="X" n="0928a21"/><lb ed="R087" n="0126a05"/>亦止一分许。一分不许。因明正理门论云。喩有二 <lb ed="X" n="0928a22"/><lb ed="R087" n="0126a06"/>种。同法。异法。同法者。谓立声无常<note place="inline">宗</note>。勤勇无间所 <lb ed="X" n="0928a23"/><lb ed="R087" n="0126a07"/>发性故<note place="inline">因</note>。以诸勤勇无间所发。皆见无常<note place="inline">合</note>。犹如 <lb ed="X" n="0928a24"/><lb ed="R087" n="0126a08"/>甁等<note place="inline">喩</note>。异法者。谓诸有常住。见非勤勇无间所发 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0928b" n="0928b"/> <lb ed="X" n="0928b01"/><lb ed="R087" n="0126a09"/><note place="inline">離</note>。如虚空等<note place="inline">喩</note>。前是遮诠。後唯止滥。由合及離比 <lb ed="X" n="0928b02"/><lb ed="R087" n="0126a10"/>度義故。由是虽对不立实有太虚空等。而得显示 <lb ed="X" n="0928b03"/><lb ed="R087" n="0126a11"/>无有宗处无因義成。此一分许也。又曰。若无常宗。 <lb ed="X" n="0928b04"/><lb ed="R087" n="0126a12"/>全无异品。对不立有虚空等论。云何得说彼处此 <lb ed="X" n="0928b05"/><lb ed="R087" n="0126a13"/>无。此一分不许也。何以证不许空为常宗同喩。曰。 <lb ed="X" n="0928b06"/><lb ed="R087" n="0126a14"/>廣百论破常品云。彼虽方便慇勤立常。而竟不能。 <lb ed="X" n="0928b07"/><lb ed="R087" n="0126a15"/>说有道理。如是句義。所立能立一分所依不极成 <lb ed="X" n="0928b08"/><lb ed="R087" n="0126a16"/>故。既不许有馀同类義。同喩阙故。比量不成。又云。 <lb ed="X" n="0928b09"/><lb ed="R087" n="0126a17"/>又立常者所说道理。唯依异法。无同法故。所立不 <lb ed="X" n="0928b10"/><lb ed="R087" n="0126a18"/>成。夫常之同喩止有空耳。而一则云同喩阙。一则 <lb ed="X" n="0928b11"/><lb ed="R087" n="0126b01"/>曰无同法。是不许虚空为同喩明矣。又龙树释似 <lb ed="X" n="0928b12"/><lb ed="R087" n="0126b02"/>同法云。由同法喩顚倒成立。是故说名同法相似。 <lb ed="X" n="0928b13"/><lb ed="R087" n="0126b03"/>如有成立声是无常。勤勇无间所发性故。此以虚 <lb ed="X" n="0928b14"/><lb ed="R087" n="0126b04"/>空为异法喩。有显虚空为同法喩。无质等故。立声 <lb ed="X" n="0928b15"/><lb ed="R087" n="0126b05"/>为常。如是即此所说因中。甁应为同法。而异品虚 <lb ed="X" n="0928b16"/><lb ed="R087" n="0126b06"/>空说为同法。由是说为同法相似。夫既改宗为常。 <lb ed="X" n="0928b17"/><lb ed="R087" n="0126b07"/>改因为无质。以空为同品。则同品矣。而必曰异品 <lb ed="X" n="0928b18"/><lb ed="R087" n="0126b08"/>虚空说为同法。此非止许为异品不许为同品之 <lb ed="X" n="0928b19"/><lb ed="R087" n="0126b09"/>明证哉。则又何疑于空喩之异品不成乎。既不成 <lb ed="X" n="0928b20"/><lb ed="R087" n="0126b10"/>无常宗之异品。又岂成常宗之同品耶。问。世间万 <lb ed="X" n="0928b21"/><lb ed="R087" n="0126b11"/>法。孰非虚幻。何止虚空。且法性宗往往以虚空喩 <lb ed="X" n="0928b22"/><lb ed="R087" n="0126b12"/>真性无为。而法相宗顾独不许。其故何哉。答。就勝 <lb ed="X" n="0928b23"/><lb ed="R087" n="0126b13"/>義说。虚空许有。就世俗说。虚空实无。盖因凡外种 <lb ed="X" n="0928b24"/><lb ed="R087" n="0126b14"/>种妄计唯我与常。牢不可破。故廣百论首破常见。 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0928c" n="0928c"/> <lb ed="X" n="0928c01"/><lb ed="R087" n="0126b15"/>次破我执。皆以三支立量破之。至于常宗无同品。 <lb ed="X" n="0928c02"/><lb ed="R087" n="0126b16"/>无常宗无异品。我宗无因无喩。此義一篇之中时 <lb ed="X" n="0928c03"/><lb ed="R087" n="0126b17"/>隐时见。盖自三支比量一立。而凡外之边见我见。 <lb ed="X" n="0928c04"/><lb ed="R087" n="0126b18"/>无复置喙之地。此因明之所以匡正颓纲。能生正 <lb ed="X" n="0928c05"/><lb ed="R087" n="0127a01"/>智。而理贯五明。为求法菩萨所必求者也。岂容以 <lb ed="X" n="0928c06"/><lb ed="R087" n="0127a02"/>粗心少智。闯其藩離。自谓堂奥也哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0928c07"/><lb ed="R087" n="0127a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0928c0701">无合者。谓于是处。无有配合。但于甁等双现能立所 <lb ed="X" n="0928c08"/><lb ed="R087" n="0127a04"/>立二法。如言于甁。见所作性。及无常性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0928c09"/><lb ed="R087" n="0127a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0928c0901">声是有法。无常为宗。因云。所作性故。同喩如甁。合 <lb ed="X" n="0928c10"/><lb ed="R087" n="0127a06"/>云。诸所作性故者。皆是无常。同喩如甁。异喩如空。 <lb ed="X" n="0928c11"/><lb ed="R087" n="0127a07"/>此量式也。今但于喩上双现宗因。而无合词。是故 <lb ed="X" n="0928c12"/><lb ed="R087" n="0127a08"/>成过。所以必欲合者。其说<anchor xml:id="nkr_note_add_0928c1201" n="0928c1201"/><anchor xml:id="beg0928c1201" n="0928c1201"/>已<anchor xml:id="end0928c1201"/>见前条。不用前宗因 <lb ed="X" n="0928c13"/><lb ed="R087" n="0127a09"/>者。以带过故。既<anchor xml:id="nkr_note_add_0928c1301" n="0928c1301"/><anchor xml:id="beg0928c1301" n="0928c1301"/>已<anchor xml:id="end0928c1301"/>带过。又何须论其合不合哉。故 <lb ed="X" n="0928c14"/><lb ed="R087" n="0127a10"/>仍擧前真能立门所引之例。下条放此。过在合中 <lb ed="X" n="0928c15"/><lb ed="R087" n="0127a11"/>见者。是缺同品定有性。过在離中见者。是缺异品 <lb ed="X" n="0928c16"/><lb ed="R087" n="0127a12"/>遍无生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0928c17"/><lb ed="R087" n="0127a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0928c1701">倒合者。谓应说言诸所作者皆是无常。而倒说言诸 <lb ed="X" n="0928c18"/><lb ed="R087" n="0127a14"/>无常者皆是所作。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0928c19"/><lb ed="R087" n="0127a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0928c1901">此无过之量。倒合犹未见其过。若应云诸无质碍 <lb ed="X" n="0928c20"/><lb ed="R087" n="0127a16"/>见彼是常。而倒说言诸常住者皆无质碍。则犹豫 <lb ed="X" n="0928c21"/><lb ed="R087" n="0127a17"/>因不甚显现。此倒合之所以为过也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0928c22"/><lb ed="R087" n="0127a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0928c2201">如是名似同法喩品。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0928c23"/><lb ed="R087" n="0127b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0928c2301">略结似同。</p><p xml:id="pX53p0928c2305" cb:place="inline">△二似异法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0928c24"/><lb ed="R087" n="0127b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0928c2401">似异法中所立不遣者。且如有言。诸无常者。见彼质 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0929a" n="0929a"/> <lb ed="X" n="0929a01"/><lb ed="R087" n="0127b03"/>碍。譬如极微。由于极微所成立法常性不遣。彼立极 <lb ed="X" n="0929a02"/><lb ed="R087" n="0127b04"/>微是常性故。能成立法无质碍无。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929a03"/><lb ed="R087" n="0127b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0929a0301">真异喩者。必无同法宗因。于同宗因有一不遣。则 <lb ed="X" n="0929a04"/><lb ed="R087" n="0127b06"/>名似也。且如下。立量。由前同法立常宗无质碍因。 <lb ed="X" n="0929a05"/><lb ed="R087" n="0127b07"/>故今异法立无常宗有质碍因。此亦总句。三不遣 <lb ed="X" n="0929a06"/><lb ed="R087" n="0127b08"/>俱承此说去。此谓极微之异喩。但遣能成立之无 <lb ed="X" n="0929a07"/><lb ed="R087" n="0127b09"/>质碍因。不遣所成立之常宗。故曰所立不遣也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929a08"/><lb ed="R087" n="0127b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0929a0801">能立不遣者。谓说如业。但遣所立。不遣能立。彼说诸 <lb ed="X" n="0929a09"/><lb ed="R087" n="0127b11"/>业无质碍故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929a10"/><lb ed="R087" n="0127b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0929a1001">勝宗十句论云。业句義云何。谓五种业。名业句義。 <lb ed="X" n="0929a11"/><lb ed="R087" n="0127b13"/>何者为五。一取业。二捨业。三屈业。四伸业。五行业。 <lb ed="X" n="0929a12"/><lb ed="R087" n="0127b14"/>取业云何。谓上下方分虚空等处极微等。合離因 <lb ed="X" n="0929a13"/><lb ed="R087" n="0127b15"/>依一实。名取业。捨业云何。谓上下方分虚空等处 <lb ed="X" n="0929a14"/><lb ed="R087" n="0127b16"/>极微等。離合因依一实。名捨业。屈业云何。谓于大 <lb ed="X" n="0929a15"/><lb ed="R087" n="0127b17"/>长实依附一实。近处有合。远近处離合因。是名屈 <lb ed="X" n="0929a16"/><lb ed="R087" n="0127b18"/>业。伸业云何。谓于大长实依附一实。近处有合。远 <lb ed="X" n="0929a17"/><lb ed="R087" n="0128a01"/>近处合離因。是名伸业。行业云何。谓一切质碍实 <lb ed="X" n="0929a18"/><lb ed="R087" n="0128a02"/>和合依一实合離因。名行业。如是五业。幾有实。幾 <lb ed="X" n="0929a19"/><lb ed="R087" n="0128a03"/>无实。一切有实。如有实。依一实。无质碍。无德。无细 <lb ed="X" n="0929a20"/><lb ed="R087" n="0128a04"/>分等。廣如彼论。以业无常。无质碍故。但遣所立之 <lb ed="X" n="0929a21"/><lb ed="R087" n="0128a05"/>常宗。不遣能立之无质碍因也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929a22"/><lb ed="R087" n="0128a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0929a2201">俱不遣者。对彼有论。说如虚空。由彼虚空。不遣常住。 <lb ed="X" n="0929a23"/><lb ed="R087" n="0128a07"/>无质碍性。以说虚空是常性故。无质碍故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929a24"/><lb ed="R087" n="0128a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0929a2401">以虚空喩。一分不许。一分许故。自一分不许者言 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0929b" n="0929b"/> <lb ed="X" n="0929b01"/><lb ed="R087" n="0128a09"/>之。则曰对非有论。自一分许者言之。则曰对彼有 <lb ed="X" n="0929b02"/><lb ed="R087" n="0128a10"/>论。于似同法中。则曰对非有论。于似异法中。则曰 <lb ed="X" n="0929b03"/><lb ed="R087" n="0128a11"/>对彼有论。此又许为异品而不许为同品之一大 <lb ed="X" n="0929b04"/><lb ed="R087" n="0128a12"/>证據也。在异品中既俱不遣。则同品中为俱成矣。 <lb ed="X" n="0929b05"/><lb ed="R087" n="0128a13"/>而又曰俱不成。是则虚空之喩。无施而可。岂非不 <lb ed="X" n="0929b06"/><lb ed="R087" n="0128a14"/>许虚空作喩之明证乎。空有常性。不遣同宗。无质 <lb ed="X" n="0929b07"/><lb ed="R087" n="0128a15"/>碍性。不遣同因。是能立所立俱不遣也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929b08"/><lb ed="R087" n="0128a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0929b0801">不離者。谓说如甁。见无常性。有质碍性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929b09"/><lb ed="R087" n="0128a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0929b0901">離者。对合而言。应云。诸无常者。见彼质碍。犹如甁 <lb ed="X" n="0929b10"/><lb ed="R087" n="0128a18"/>等。诸无常者。如电光等。无质碍故。则知无质碍因 <lb ed="X" n="0929b11"/><lb ed="R087" n="0128b01"/>是犹豫因。缺异品遍无性矣。因中缺第三相之过。 <lb ed="X" n="0929b12"/><lb ed="R087" n="0128b02"/>一離便见。此離之所以不可少也。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0929b1201" n="0929b1201"/><anchor xml:id="beg0929b1201" n="0929b1201"/>但<anchor xml:id="end0929b1201"/>于异喩双 <lb ed="X" n="0929b13"/><lb ed="R087" n="0128b03"/>现宗因。则其过不见。故不離为过。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929b14"/><lb ed="R087" n="0128b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0929b1401">倒離者。谓如说言。诸质碍者。皆是无常。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929b15"/><lb ed="R087" n="0128b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0929b1501">先提无常在前。则无质碍之电光等俱现在前。其 <lb ed="X" n="0929b16"/><lb ed="R087" n="0128b06"/>过易见。若云诸质碍者皆是无常。则其过隐矣。以 <lb ed="X" n="0929b17"/><lb ed="R087" n="0128b07"/>诸质碍皆无常故。此倒離之所以为过也。</p><p xml:id="pX53p0929b1717" cb:place="inline">△四总 <lb ed="X" n="0929b18"/><lb ed="R087" n="0128b08"/>结似能立门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929b19"/><lb ed="R087" n="0128b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0929b1901">如是等似宗因喩言。非正能立。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929b20"/><lb ed="R087" n="0128b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0929b2001">此结前三十三过。总成似能立门也。</p><p xml:id="pX53p0929b2015" cb:place="inline">△三真现量 <lb ed="X" n="0929b21"/><lb ed="R087" n="0128b11"/>门二。初总标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929b22"/><lb ed="R087" n="0128b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0929b2201">复次为自开悟。当知唯有现比二量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929b23"/><lb ed="R087" n="0128b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0929b2301">龙树云。为自开悟。唯有现量。及与比量。彼声喩等。 <lb ed="X" n="0929b24"/><lb ed="R087" n="0128b14"/>摄在此中。故唯二量。由此能了自共相故。非離此 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0929c" n="0929c"/> <lb ed="X" n="0929c01"/><lb ed="R087" n="0128b15"/>二。别有所量。为了知彼。更立馀量。</p><p xml:id="pX53p0929c0114" cb:place="inline">二量之外。更 <lb ed="X" n="0929c02"/><lb ed="R087" n="0128b16"/>有圣教量。以不违此二量之教。名圣教量。故云唯 <lb ed="X" n="0929c03"/><lb ed="R087" n="0128b17"/>有二量。</p><p xml:id="pX53p0929c0304" cb:place="inline">△二正释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929c04"/><lb ed="R087" n="0128b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0929c0401">此中现量者。谓无分别。若有正智。于色等義。離名种 <lb ed="X" n="0929c05"/><lb ed="R087" n="0129a01"/>等所有分别。现现别转。故名现量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0929c06"/><lb ed="R087" n="0129a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0929c0601">古德释云。现量者。现。谓显现。即分明证境。不带名 <lb ed="X" n="0929c07"/><lb ed="R087" n="0129a03"/>言。无筹度心。亲得法体。離妄分别。名之为现。言量 <lb ed="X" n="0929c08"/><lb ed="R087" n="0129a04"/>者。量度。是楷定之義。谓心于境上度量楷定法之 <lb ed="X" n="0929c09"/><lb ed="R087" n="0129a05"/>自相。不错谬。故名量。真现量体。即五识身俱意。诸 <lb ed="X" n="0929c10"/><lb ed="R087" n="0129a06"/>自证分。诸定心。兼第八识。此等诸心心所。有六義 <lb ed="X" n="0929c11"/><lb ed="R087" n="0129a07"/>名现。一现有。简龟毛等。二现在。简过未。三显现。简 <lb ed="X" n="0929c12"/><lb ed="R087" n="0129a08"/>种子。无作用故。四现離照现名为现。谓能缘之心 <lb ed="X" n="0929c13"/><lb ed="R087" n="0129a09"/>行相。远離诸分别故。即此谓无分别等是也。五现 <lb ed="X" n="0929c14"/><lb ed="R087" n="0129a10"/>谓明现。谓诸定心澄湛。随缘何境。皆明证故。即明 <lb ed="X" n="0929c15"/><lb ed="R087" n="0129a11"/>证众境。名为现量。六现谓亲现。即亲冥自体。若一 <lb ed="X" n="0929c16"/><lb ed="R087" n="0129a12"/>切散心。若亲于境。明冥自体。皆名现量。第五明现。 <lb ed="X" n="0929c17"/><lb ed="R087" n="0129a13"/>第六亲现。此二种。简诸邪智等。如病眼见空花毛 <lb ed="X" n="0929c18"/><lb ed="R087" n="0129a14"/>轮等。虽離分别。任运而缘。然不能明证众境。亲冥 <lb ed="X" n="0929c19"/><lb ed="R087" n="0129a15"/>自体。故非现量也。因明古疏。略有二解。一现之量。 <lb ed="X" n="0929c20"/><lb ed="R087" n="0129a16"/>谓前五识。依所依根。于现在世。缘现有境。根亦与 <lb ed="X" n="0929c21"/><lb ed="R087" n="0129a17"/>识同照前境。有发识用。根義显勝。得显现名。虽照 <lb ed="X" n="0929c22"/><lb ed="R087" n="0129a18"/>于境。以体是色。无缘虑用。不能量度。但有现義。不 <lb ed="X" n="0929c23"/><lb ed="R087" n="0129b01"/>得量名。唯心心所。量度于境。缘虑用增。体具现義。 <lb ed="X" n="0929c24"/><lb ed="R087" n="0129b02"/>亦有量境之能。今从能发之根。显所发识。名现之 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0930a" n="0930a"/> <lb ed="X" n="0930a01"/><lb ed="R087" n="0129b03"/>量。依士释也。二现即量。谓明了意识一分。除馀散 <lb ed="X" n="0930a02"/><lb ed="R087" n="0129b04"/>意识。及独头起者。幷取定意识及第八识能缘见 <lb ed="X" n="0930a03"/><lb ed="R087" n="0129b05"/>分。亲缘现境。作用显现。而彼所依意根界体。非显 <lb ed="X" n="0930a04"/><lb ed="R087" n="0129b06"/>现故。故不取之。但就能缘见分。现即是量。持业释 <lb ed="X" n="0930a05"/><lb ed="R087" n="0129b07"/>也。谓无分别者。即显能缘行相。不筹不度。任运因 <lb ed="X" n="0930a06"/><lb ed="R087" n="0129b08"/>循。照符前境故。離名种等所有分别者。離随念计 <lb ed="X" n="0930a07"/><lb ed="R087" n="0129b09"/>度名言种类诸门等分别心故<note place="inline">分别心略有三种。一自性分别。唯缘 <lb ed="X" n="0930a08"/><lb ed="R087" n="0129b10"/>现在所缘诸行自相行分别。所缘行。即五尘也。自相行。如色以靑为行相。眼识缘时。亦任运作靑行相。名 <lb ed="X" n="0930a09"/><lb ed="R087" n="0129b11"/>自行。又自相即能缘行。简共相行。如缘靑时。即缘黄不著。二随念分别。于昔曾所受诸行追念行分别。唯 <lb ed="X" n="0930a10"/><lb ed="R087" n="0129b12"/>缘过去。三计度分别。于去来今不现前思构行分别。即非有计有。是非量境。然约三世计度。不定一世。自 <lb ed="X" n="0930a11"/><lb ed="R087" n="0129b13"/>性分别。即无分别也</note>。现现别转者。于现在世。以显现心。缘现 <lb ed="X" n="0930a12"/><lb ed="R087" n="0129b14"/>有境。但随所缘自性分别而转。如此则何言无分 <lb ed="X" n="0930a13"/><lb ed="R087" n="0129b15"/>别。曰。虽有自性。而无馀二。说无分别。如一足马。名 <lb ed="X" n="0930a14"/><lb ed="R087" n="0129b16"/>为无足。呓言云。此一量。与下比量。依颂而言。当在 <lb ed="X" n="0930a15"/><lb ed="R087" n="0129b17"/>後文似破之後。而立于论之中者。是论主欲人悟 <lb ed="X" n="0930a16"/><lb ed="R087" n="0129b18"/>立破之法。乃是成此现量中事。若人了达此体。依 <lb ed="X" n="0930a17"/><lb ed="R087" n="0130a01"/>前可以能立。依後可为能破。若不尔者。则与现量 <lb ed="X" n="0930a18"/><lb ed="R087" n="0130a02"/>相违。依前即为似立。依後即成似破。故置之于此。 <lb ed="X" n="0930a19"/><lb ed="R087" n="0130a03"/>以示立宗造论者。须从现量正智中流出。方堪作 <lb ed="X" n="0930a20"/><lb ed="R087" n="0130a04"/>立破之主也。</p><p xml:id="pX53p0930a2006" cb:place="inline">△四真比量门二。初正释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930a21"/><lb ed="R087" n="0130a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0930a2101">言比量者。谓藉众相而观于義。相有三种。如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0930a2101" n="0930a2101"/><anchor xml:id="beg0930a2101" n="0930a2101"/>已<anchor xml:id="end0930a2101"/>说。 <lb ed="X" n="0930a22"/><lb ed="R087" n="0130a06"/>由彼为因。于所比義。有正智生。了知有火。或无常等。 <lb ed="X" n="0930a23"/><lb ed="R087" n="0130a07"/>是名比量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930a24"/><lb ed="R087" n="0130a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0930a2401">比量者。比谓比类。量即量度。以比类量度而知有 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0930b" n="0930b"/> <lb ed="X" n="0930b01"/><lb ed="R087" n="0130a09"/>故。名为比量。众相。即三种相。三种相。即遍是宗法 <lb ed="X" n="0930b02"/><lb ed="R087" n="0130a10"/>同品定有异品遍无之三相也。由彼三相为因。于 <lb ed="X" n="0930b03"/><lb ed="R087" n="0130a11"/>三支比量之義。有正智生。了知等者当知比量有 <lb ed="X" n="0930b04"/><lb ed="R087" n="0130a12"/>五种。一相。二体。三业。四法。五因果。一相比量者。谓 <lb ed="X" n="0930b05"/><lb ed="R087" n="0130a13"/>随其所有相貌相属。或由现在。及先所推𢜬境界。 <lb ed="X" n="0930b06"/><lb ed="R087" n="0130a14"/>如以见幢故。比知有车。以见烟故。比知有火等。二 <lb ed="X" n="0930b07"/><lb ed="R087" n="0130a15"/>体比量者。由现见彼自体性故。比类彼物不现见 <lb ed="X" n="0930b08"/><lb ed="R087" n="0130a16"/>体。或现见彼一分自体。比类馀分。如以现在比类 <lb ed="X" n="0930b09"/><lb ed="R087" n="0130a17"/>去来等。三业比量者。谓以作用比业所依。如见远 <lb ed="X" n="0930b10"/><lb ed="R087" n="0130a18"/>物。无有动摇。鸟集其上。比知是杌。若有动摇。比知 <lb ed="X" n="0930b11"/><lb ed="R087" n="0130b01"/>是人等。四法比量者。谓于一切相属著法。以一比 <lb ed="X" n="0930b12"/><lb ed="R087" n="0130b02"/>馀。如属无常。比知有苦。以属苦故。比空无我。以属 <lb ed="X" n="0930b13"/><lb ed="R087" n="0130b03"/>生故。比有老法。以属老故。比有死法等。五因果比 <lb ed="X" n="0930b14"/><lb ed="R087" n="0130b04"/>量者。谓因果相比。如见物行。比有所至。见有所至。 <lb ed="X" n="0930b15"/><lb ed="R087" n="0130b05"/>比先有行。若见有人如法事王。比知当获廣大禄 <lb ed="X" n="0930b16"/><lb ed="R087" n="0130b06"/>位。见大禄位。比知先<anchor xml:id="nkr_note_add_0930b1601" n="0930b1601"/><anchor xml:id="beg0930b1601" n="0930b1601"/>已<anchor xml:id="end0930b1601"/>如法事王等。了知有火。即 <lb ed="X" n="0930b17"/><lb ed="R087" n="0130b07"/>相比量。了知无常。即法比量。等者。等馀体业因果 <lb ed="X" n="0930b18"/><lb ed="R087" n="0130b08"/>也。呓言云。上真现量一门。即题中正理二字。此真 <lb ed="X" n="0930b19"/><lb ed="R087" n="0130b09"/>比量一门。即题中因明二字。故比量之法。全是现 <lb ed="X" n="0930b20"/><lb ed="R087" n="0130b10"/>量体上之智用。从体起用。所以标因。摄用归体。故 <lb ed="X" n="0930b21"/><lb ed="R087" n="0130b11"/>云入理。应知此真比量。即前正能立中因三支三 <lb ed="X" n="0930b22"/><lb ed="R087" n="0130b12"/>相之法所分出也。</p><p xml:id="pX53p0930b2208" cb:place="inline">△二通结。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930b23"/><lb ed="R087" n="0130b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0930b2301">于二量中。即智名果。是证相故。如有作用而显现故。 <lb ed="X" n="0930b24"/><lb ed="R087" n="0130b14"/>亦名为量。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0930c" n="0930c"/> <lb ed="X" n="0930c01"/><lb ed="R087" n="0130b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0930c0101">于二量中。是总句。即智名果是证相故。言现量也。 <lb ed="X" n="0930c02"/><lb ed="R087" n="0130b16"/>如有作用而显现故。亦名为量。言比量也。智即是 <lb ed="X" n="0930c03"/><lb ed="R087" n="0130b17"/>果。持业得名。以是证真之行相故。自凡夫人以率 <lb ed="X" n="0930c04"/><lb ed="R087" n="0130b18"/>尔心缘实境时。皆是现量。因闻至教。有正智生。得 <lb ed="X" n="0930c05"/><lb ed="R087" n="0131a01"/>法自相。亦是现量。乃至<persName>佛</persName>果。于所缘智。都无所得。 <lb ed="X" n="0930c06"/><lb ed="R087" n="0131a02"/>智与真如。平等平等。亦只是现量。现量非有二也。 <lb ed="X" n="0930c07"/><lb ed="R087" n="0131a03"/>智非即果而何哉。如眼等根。唯<persName>佛</persName>等缘。是现量得。 <lb ed="X" n="0930c08"/><lb ed="R087" n="0131a04"/>馀散心中。无现量得。以能发识。有作用故。比知是 <lb ed="X" n="0930c09"/><lb ed="R087" n="0131a05"/>有。虽是比知。亦不违于<persName>佛</persName>之现量。然根是色。无缘 <lb ed="X" n="0930c10"/><lb ed="R087" n="0131a06"/>虑用。以显现故。亦有现義。以无缘虑。不得量名。唯 <lb ed="X" n="0930c11"/><lb ed="R087" n="0131a07"/>此比知。得名为量。作用显现。俱指根言。以根例比 <lb ed="X" n="0930c12"/><lb ed="R087" n="0131a08"/>量。根无量義。故補之曰亦名为量也。护法菩萨说。 <lb ed="X" n="0930c13"/><lb ed="R087" n="0131a09"/>世间有法。略有三种。一。现所知法。如色声等。二。现 <lb ed="X" n="0930c14"/><lb ed="R087" n="0131a10"/>受用法。如甁衣等。三。有作用法。如眼耳等。色声等 <lb ed="X" n="0930c15"/><lb ed="R087" n="0131a11"/>尘。世间共见现量所得。眼等五根。非现量得。由彼 <lb ed="X" n="0930c16"/><lb ed="R087" n="0131a12"/>彼用。比知是有。此以有作用法例真比量。而以现 <lb ed="X" n="0930c17"/><lb ed="R087" n="0131a13"/>受用法为似现量。以见真比量之不违于现量。则 <lb ed="X" n="0930c18"/><lb ed="R087" n="0131a14"/>世之所谓比量者皆非量耳。其显正闭邪。不既著 <lb ed="X" n="0930c19"/><lb ed="R087" n="0131a15"/>明深切矣乎。</p><p xml:id="pX53p0930c1906" cb:place="inline">△五似现量门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930c20"/><lb ed="R087" n="0131a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0930c2001">有分别智。于義异转。名似现量。谓诸有智。了甁衣等 <lb ed="X" n="0930c21"/><lb ed="R087" n="0131a17"/>分别而生。由彼于義。不以自相为境界故。名似现量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0930c22"/><lb ed="R087" n="0131a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0930c2201">谓诸有智了甁衣等分别而生。释上有分别智。由 <lb ed="X" n="0930c23"/><lb ed="R087" n="0131b01"/>彼于義不以自相为境界故。释上于義异转。了甁 <lb ed="X" n="0930c24"/><lb ed="R087" n="0131b02"/>衣等者。此虽现见受用。而非现量所缘。是假法故。 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0931a" n="0931a"/> <lb ed="X" n="0931a01"/><lb ed="R087" n="0131b03"/>缘甁等心。不缘自相。缘共相故。若法自体。唯证智 <lb ed="X" n="0931a02"/><lb ed="R087" n="0131b04"/>知。言说不及。是为自相。若法体性。言说所及。假智 <lb ed="X" n="0931a03"/><lb ed="R087" n="0131b05"/>所缘。是为共相。如眼识缘靑境自相时。得靑色之 <lb ed="X" n="0931a04"/><lb ed="R087" n="0131b06"/>自相。若後念分别意识起时。即非靑色解。便是共 <lb ed="X" n="0931a05"/><lb ed="R087" n="0131b07"/>相比量也。纔作解心时。不实靑色之体。为带名言。 <lb ed="X" n="0931a06"/><lb ed="R087" n="0131b08"/>是在假相也。问。此缘甁衣心。是何量摄。答。不亲缘 <lb ed="X" n="0931a07"/><lb ed="R087" n="0131b09"/>得法自体故。非真现量。非比度故。亦非比量。是非 <lb ed="X" n="0931a08"/><lb ed="R087" n="0131b10"/>量收。或以似现量同真比量者非也。智觉云。似现 <lb ed="X" n="0931a09"/><lb ed="R087" n="0131b11"/>量者。准理而言。有五种智。皆名似现量。一散心缘 <lb ed="X" n="0931a10"/><lb ed="R087" n="0131b12"/>过去。二独意缘现在。三散意缘未来。四缘三世疑 <lb ed="X" n="0931a11"/><lb ed="R087" n="0131b13"/>智。五缘现在诸惑乱解。此等诸心。能缘行相。有筹 <lb ed="X" n="0931a12"/><lb ed="R087" n="0131b14"/>度故。皆不以自相为境故。又随先所受分别转故。 <lb ed="X" n="0931a13"/><lb ed="R087" n="0131b15"/>名似现量。然有二种。一无分别心。谓愚痴人类。及 <lb ed="X" n="0931a14"/><lb ed="R087" n="0131b16"/>任运见于空花等。虽无分别。然不分明冥证境故。 <lb ed="X" n="0931a15"/><lb ed="R087" n="0131b17"/>名似现量。二有分别心。现带名言。不得法之自相。 <lb ed="X" n="0931a16"/><lb ed="R087" n="0131b18"/>妄谓分明。得境自体。名似现量。又云。男女天地等 <lb ed="X" n="0931a17"/><lb ed="R087" n="0132a01"/>见一合相。名似现量。此以众缘合故。如揽众微以 <lb ed="X" n="0931a18"/><lb ed="R087" n="0132a02"/>成于色。合五阴以成于人。名一合相。如是见者。是 <lb ed="X" n="0931a19"/><lb ed="R087" n="0132a03"/>有分别智于義异转。故名似现量。真现量者。如一 <lb ed="X" n="0931a20"/><lb ed="R087" n="0132a04"/>合相。相不可得。金刚经云。<persName>如来</persName>说一合相。即非一 <lb ed="X" n="0931a21"/><lb ed="R087" n="0132a05"/>合相。以从缘合。即无性故。无性之性。是所证理。如 <lb ed="X" n="0931a22"/><lb ed="R087" n="0132a06"/>是知者。是正智生。是自相处转。名真现量。</p><p xml:id="pX53p0931a2217" cb:place="inline">△六似 <lb ed="X" n="0931a23"/><lb ed="R087" n="0132a07"/>比量门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931a24"/><lb ed="R087" n="0132a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0931a2401">若似因智。为先所起诸似義智。名似比量。似因多种。 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0931b" n="0931b"/> <lb ed="X" n="0931b01"/><lb ed="R087" n="0132a09"/>如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0931b0101" n="0931b0101"/><anchor xml:id="beg0931b0101" n="0931b0101"/>已<anchor xml:id="end0931b0101"/>说。用彼为因。于似所比。诸有智生。不能正解。 <lb ed="X" n="0931b02"/><lb ed="R087" n="0132a10"/>名似比量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931b03"/><lb ed="R087" n="0132a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0931b0301">以因多种。释似因智。有十四过。故云多种。用彼为 <lb ed="X" n="0931b04"/><lb ed="R087" n="0132a12"/>因。释上为先。龙树亦云。随先所受分别转故。当是 <lb ed="X" n="0931b05"/><lb ed="R087" n="0132a13"/>八识中所含藏邪见种子也。发为现行。即是似智。 <lb ed="X" n="0931b06"/><lb ed="R087" n="0132a14"/>似所比下。释上似義智。即随彼似因。所比似義。诸 <lb ed="X" n="0931b07"/><lb ed="R087" n="0132a15"/>有智生。名似義智也。或总指似立。名为似因。以望 <lb ed="X" n="0931b08"/><lb ed="R087" n="0132a16"/>智果故。诸有智生。即量果也。</p><p xml:id="pX53p0931b0812" cb:place="inline">△七真能破门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931b09"/><lb ed="R087" n="0132a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0931b0901">复次若正显示能立过失。说名能破。谓初能立缺减 <lb ed="X" n="0931b10"/><lb ed="R087" n="0132a18"/>过性<note place="inline">三十三过总名缺减过性</note>。立宗过性<note place="inline">宗中九过</note>。不成因性。不定因 <lb ed="X" n="0931b11"/><lb ed="R087" n="0132b01"/>性。相违因性<note place="inline">因中十四过</note>及喩过性<note place="inline">喩中十过</note>显示此言。开晓 <lb ed="X" n="0931b12"/><lb ed="R087" n="0132b02"/>问者。故名能破。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931b13"/><lb ed="R087" n="0132b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0931b1301">所谓能破者。岂勝是务求。期于开悟问者。令生正 <lb ed="X" n="0931b14"/><lb ed="R087" n="0132b04"/>智而<anchor xml:id="nkr_note_add_0931b1401" n="0931b1401"/><anchor xml:id="beg0931b1401" n="0931b1401"/>已<anchor xml:id="end0931b1401"/>。破者之心。悲愍心也。廣大心也。不然。即能 <lb ed="X" n="0931b15"/><lb ed="R087" n="0132b05"/>显示彼过。破壞他宗。成立<anchor xml:id="nkr_note_add_0931b1501" n="0931b1501"/><anchor xml:id="beg0931b1501" n="0931b1501"/>己<anchor xml:id="end0931b1501"/>宗。不为能破矣。况安 <lb ed="X" n="0931b16"/><lb ed="R087" n="0132b06"/>慧云。若不言令他解了者。听者未解此義。应名立 <lb ed="X" n="0931b17"/><lb ed="R087" n="0132b07"/>宗。则问者不晓。宗亦不成。岂成能破乎。</p><p xml:id="pX53p0931b1716" cb:place="inline">△八似能 <lb ed="X" n="0931b18"/><lb ed="R087" n="0132b08"/>破门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931b19"/><lb ed="R087" n="0132b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0931b1901">若不实显能立过言。名似能破。谓于圆满能立显示 <lb ed="X" n="0931b20"/><lb ed="R087" n="0132b10"/>缺减性言<note place="inline">亦此总句</note>。于无过宗有过宗言。于成就因不成 <lb ed="X" n="0931b21"/><lb ed="R087" n="0132b11"/>因言。于决定因不定因言。于不相违因相违因言。于 <lb ed="X" n="0931b22"/><lb ed="R087" n="0132b12"/>无过喩有过喩言。如是言说。名似能破。以不能显他 <lb ed="X" n="0931b23"/><lb ed="R087" n="0132b13"/>宗过失。彼无过故。且止斯事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931b24"/><lb ed="R087" n="0132b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0931b2401">本无缺减。妄言缺减。不能了立者之宗。翻成自<anchor xml:id="nkr_note_add_0931b2401" n="0931b2401"/><anchor xml:id="beg0931b2401" n="0931b2401"/>己<anchor xml:id="end0931b2401"/> <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0931c" n="0931c"/> <lb ed="X" n="0931c01"/><lb ed="R087" n="0132b15"/>之过。故名似能破也。末句结说收辩。龙树论中。廣 <lb ed="X" n="0931c02"/><lb ed="R087" n="0132b16"/>陈似能破之相。文繁不引。</p><p xml:id="pX53p0931c0211" cb:place="inline">△三颂结。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0931c03"/><lb ed="R087" n="0132b17"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX53p0931c0301"><l><anchor xml:id="nkr_note_add_0931c0301" n="0931c0301"/><anchor xml:id="beg0931c0301" n="0931c0301"/>已<anchor xml:id="end0931c0301"/>宣少句義</l><l>为始立方隅</l><l>其间理非理</l> <lb ed="X" n="0931c04"/><lb ed="R087" n="0132b18"/><l>妙辩于馀处</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0931c05"/><lb ed="R087" n="0133a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0931c0501">以颂起。以颂结。论之体也。龙树论末亦云。又即此 <lb ed="X" n="0931c06"/><lb ed="R087" n="0133a02"/>类过失言词。我自明属论式等中。多<anchor xml:id="nkr_note_add_0931c0601" n="0931c0601"/><anchor xml:id="beg0931c0601" n="0931c0601"/>已<anchor xml:id="end0931c0601"/>制伏。又此 <lb ed="X" n="0931c07"/><lb ed="R087" n="0133a03"/>方隅。我于彼古因明论中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0931c0701" n="0931c0701"/><anchor xml:id="beg0931c0701" n="0931c0701"/>已<anchor xml:id="end0931c0701"/>具分别。故应且止。是 <lb ed="X" n="0931c08"/><lb ed="R087" n="0133a04"/>知因明一宗。妙论非一。梵本流入震旦者。千百之 <lb ed="X" n="0931c09"/><lb ed="R087" n="0133a05"/>一二耳。奘师所携。犹有三十六部。今藏中寥寥止 <lb ed="X" n="0931c10"/><lb ed="R087" n="0133a06"/>此二三种。而读者又不精研博究。欲以浅近分别 <lb ed="X" n="0931c11"/><lb ed="R087" n="0133a07"/>心。窥测圣智现量境界。能免谤法之咎哉。理。即真 <lb ed="X" n="0931c12"/><lb ed="R087" n="0133a08"/>立真破。非理。即似立似破也。</p> <lb ed="X" n="0931c13"/><lb ed="R087" n="0133a09"/><p xml:id="pX53p0931c1301">據杂集论。宗因喩合之外。更有所谓结者。谓到究 <lb ed="X" n="0931c14"/><lb ed="R087" n="0133a10"/>竟趣所有正说。由此道理极善成就。是故此事决 <lb ed="X" n="0931c15"/><lb ed="R087" n="0133a11"/>定无异。结会究竟。是名结。如无我论者。即于此事。 <lb ed="X" n="0931c16"/><lb ed="R087" n="0133a12"/>对我论者。先说诸法无我。此言是立宗。次说若于 <lb ed="X" n="0931c17"/><lb ed="R087" n="0133a13"/>蕴施设。四过可得故。此言是立因。所以者何。若于 <lb ed="X" n="0931c18"/><lb ed="R087" n="0133a14"/>诸蕴施设实我者。此所计我。为即蕴相。为于蕴中。 <lb ed="X" n="0931c19"/><lb ed="R087" n="0133a15"/>为于馀处。为不属蕴而施设耶。若即蕴相而施设 <lb ed="X" n="0931c20"/><lb ed="R087" n="0133a16"/>者。蕴不自在。从众缘生。是生灭法。若即彼相。我不 <lb ed="X" n="0931c21"/><lb ed="R087" n="0133a17"/>成就。是名初过。若于蕴中而施设者。所依诸蕴。既 <lb ed="X" n="0931c22"/><lb ed="R087" n="0133a18"/>是无常。能依之我。亦应无常。是第二过。若蕴離于 <lb ed="X" n="0931c23"/><lb ed="R087" n="0133b01"/>馀处施设者。我无所因。我亦无用。是第三过。若不 <lb ed="X" n="0931c24"/><lb ed="R087" n="0133b02"/>属蕴而施设者。我应独存。自性解脱。更求解脱。唐 <pb ed="X" xml:id="X53.0857.0932a" n="0932a"/> <lb ed="X" n="0932a01"/><lb ed="R087" n="0133b03"/>捐其功。是第四过。次说如于现在施设过去。此言 <lb ed="X" n="0932a02"/><lb ed="R087" n="0133b04"/>是立喩。所以者何。若同现在相施设实有过去者。 <lb ed="X" n="0932a03"/><lb ed="R087" n="0133b05"/>此所计过去。为即现在相。为于现在中。为于馀处。 <lb ed="X" n="0932a04"/><lb ed="R087" n="0133b06"/>为不待现在而施设耶。若即现在相而施设者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0932a0401" n="0932a0401"/><anchor xml:id="beg0932a0401" n="0932a0401"/>已<anchor xml:id="end0932a0401"/> <lb ed="X" n="0932a05"/><lb ed="R087" n="0133b07"/>生未灭。是现在相。过去法体亦应<anchor xml:id="nkr_note_add_0932a0501" n="0932a0501"/><anchor xml:id="beg0932a0501" n="0932a0501"/>已<anchor xml:id="end0932a0501"/>生未灭为相。 <lb ed="X" n="0932a06"/><lb ed="R087" n="0133b08"/>是初过。若于现在中施设者。于未灭中。施设灭体。 <lb ed="X" n="0932a07"/><lb ed="R087" n="0133b09"/>不相应故。不应道理。是第二过。若離现在于馀处 <lb ed="X" n="0932a08"/><lb ed="R087" n="0133b10"/>施设者。除现在外。馀实有为事少分亦不可得。云 <lb ed="X" n="0932a09"/><lb ed="R087" n="0133b11"/>何于彼施设。是第三过。若不待现在而施设者。亦 <lb ed="X" n="0932a10"/><lb ed="R087" n="0133b12"/>应施设无为为过去世。是第四过。然过去世。相灭 <lb ed="X" n="0932a11"/><lb ed="R087" n="0133b13"/>壞故。无相義成。若同现在施设。即成四过。是故过 <lb ed="X" n="0932a12"/><lb ed="R087" n="0133b14"/>去相不成就。诸法无我亦尔。若于蕴施设。即四过 <lb ed="X" n="0932a13"/><lb ed="R087" n="0133b15"/>可得故。无我義成。次说如是遮破我顚倒<anchor xml:id="nkr_note_add_0932a1301" n="0932a1301"/><anchor xml:id="beg0932a1301" n="0932a1301"/>已<anchor xml:id="end0932a1301"/>。即由 <lb ed="X" n="0932a14"/><lb ed="R087" n="0133b16"/>此道理常等亦无。此言是合後说。由此道理。是故 <lb ed="X" n="0932a15"/><lb ed="R087" n="0133b17"/>五蕴皆是无常。乃至无我。此言是结。</p><p xml:id="pX53p0932a1515" cb:place="inline">是知合而 <lb ed="X" n="0932a16"/><lb ed="R087" n="0133b18"/>无结。则不为究竟。岂成能立能破。故表而出之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0932a17"/> <lb ed="X" n="0932a18"/><lb ed="R087" n="0134a01"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>因明入正理论<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0917c2001" to="#end0917c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0918a1301" to="#end0918a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0918a1501" to="#end0918a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0918a1502" to="#end0918a1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0918a1503" to="#end0918a1503"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0918b2201" to="#end0918b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0919a0201" to="#end0919a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0919a2101" to="#end0919a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">菩</lem><rdg wit="#wit.orig">苦</rdg></app> <app from="#beg0919b0301" to="#end0919b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">下</lem><rdg wit="#wit.orig">不</rdg></app> <app from="#beg0920a1401" to="#end0920a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0920a1701" to="#end0920a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0920b0801" to="#end0920b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0920b2001" to="#end0920b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0920c0401" to="#end0920c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0921b2101" to="#end0921b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0921c2101" to="#end0921c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0922b0901" to="#end0922b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0922b1501" to="#end0922b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0922b1601" to="#end0922b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0922b1801" to="#end0922b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0922b2301" to="#end0922b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0923b0301" to="#end0923b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0923b0501" to="#end0923b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0923b2201" to="#end0923b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">比<note type="cf1">T32n1630_p0011b28</note><note type="cf2">X53n0848_p0689b24</note><note type="cf3">T44n1840_p0114c06</note></lem><rdg wit="#wit.orig">此</rdg></app> <app from="#beg0923c2401" to="#end0923c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0924a1501" to="#end0924a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0924b1201" to="#end0924b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0925b2301" to="#end0925b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0927a1701" to="#end0927a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0927b0501" to="#end0927b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0927b1601" to="#end0927b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0928c1201" to="#end0928c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0928c1301" to="#end0928c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0929b1201" to="#end0929b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0930a2101" to="#end0930a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0930b1601" to="#end0930b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0931b0101" to="#end0931b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0931b1401" to="#end0931b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0931b1501" to="#end0931b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0931b2401" to="#end0931b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0931c0301" to="#end0931c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0931c0601" to="#end0931c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0931c0701" to="#end0931c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0932a0401" to="#end0932a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0932a0501" to="#end0932a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0932a1301" to="#end0932a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0917c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0917c2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0918a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0918a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0918a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0918a1501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0918a1502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0918a1502">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0918a1503" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0918a1503">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0918b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0918b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0919a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0919a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0919a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0919a2101">菩【CB】，苦【卍续】</note> <note n="0919b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0919b0301">下【CB】，不【卍续】</note> <note n="0920a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920a1401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0920a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0920b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0920b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0920c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0920c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0921b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0921b2101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0921c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0921c2101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0922b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0922b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0922b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0922b1501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0922b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0922b1601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0922b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0922b1801">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0922b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0922b2301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0923b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0923b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0923b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0923b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0923b2201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X53.0923b22.01" target="#nkr_note_add_0923b2201">比【CB】，此【卍续】</note> <note n="0923c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0923c2401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0924a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0924a1501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0924b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0924b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0925b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0925b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0927a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0927a1701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0927b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0927b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0927b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0927b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0928c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0928c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0928c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0928c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0929b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0929b1201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0930a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0930a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0930b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0930b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0931b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0931b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0931b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0931b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0931b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0931b1501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0931b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0931b2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0931c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0931c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0931c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0931c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0931c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0931c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0932a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0932a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0932a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0932a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0932a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0932a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>